Jerusalem of Gold - gezongen door Ofra Haza

Jeroesjalajiem Sjel Zahav (Jeruzalem van Goud - Jerusalem Of Gold) is één van de mooiste nummers dat ooit is geschreven. De muziek werd gecomponeerd door Naomi Shemer in 1967. Ook de tekst is van haar afkomstig. Eén van de fraaiste uitvoeringen vond plaats door Ofra Haza in 1998 tijdens het 50 jarig bestaan van de moderne staat Israël. Dit artikel bevat achtergrondinformatie over het lied plus een link naar YouTube met zang van Ofra Haza.

Israëlisch Songfestival

Het begon allemaal met een uitnodiging aan Naomi Shemer en vier andere collega's om een lied te componeren voor de tweede niet-competitieve onderdeel van het Israëlisch Songfestival in 1967. Burgemeester Teddy Kollek vroeg of de nummers gerelateerd konden worden aan Jeruzalem en uitgevoerd zouden worden op Onafhankelijkheidsdag in 1967. Shemer ging akkoord om een nummer over Jeruzalem te schrijven; de ander vier collega's niet. Shemer had een speciale band met Jeruzalem. Ze had daar de Muziek Academie afgerond en een dochter gekregen. Ook bracht ze er veel tijd door met vrienden.

Talmoed

Bij Shemer kwam een Talmoed verhaal op dat gaat over Rabbi Akiva die met zijn vrouw in het stro sliep nadat haar vader haar bezit had ontkend en beloofde dat als hij de middelen had hij haar een "Jeruzalem van Goud" zou geven. "Men moet bedenken dat in die dagen Jeruzalem grijs was en niet goud", zei Shemer. "Dus ik vroeg mijzelf: Ben je er zeker van, 'van goud'? En iets binnenin me antwoordde: Ja inderdaad, 'van goud'." De term 'Jeruzalem van Goud' is ook gebruikt in de geschriften van verschillende dichters kort voordat Shemer haar lied componeerde. Het lied is in één nacht gecomponeerd.

Shuli Nathan

Shuli Nathan, een soldate, werd gevraagd het lied te zingen tijden het songfestival. In het leger was ze een Hebreeuwse lerares voor nieuwe vrouwelijk immigranten, maar ze zong ook volksliedjes. Toevallig hoorde Shener haar op de radio en besloot Nathan te vragen om het lied te zingen. Hoewel Nathan geen professionele zangeres was en eigenlijk niet mee mocht doen met het songfestival, kreeg ze toch toestemming. Het werd een daverend succes. Het brak de harten van velen. Ook gaf het soldaten moed in verband met de naderende oorlog tegen Egypte.

Zesdaagse Oorlog 1967

Op 5 juni brak de Zesdaagse Oorlog uit. Op 7 juni werd Jeruzalem veroverd. Soldaten begonnen het lied 'Jeroesjalajiem Sjel Zahav' te zingen bij de Klaagmuur. Er was een laatste strofe aan het lied toegevoegd door Shemer die uiting gaf aan de vereniging van de stad en die direct relateert aan de tweede strofe. De schrijver Amos Oz bekritiseerde de laatste strofe vanwege het feit dat er Arabieren woonden in Jeruzalem. Desondanks werd het lied beschouwd als een nationaal symbool.

Vijftig jaar Israël - Ofra Haza

Jeruzalem van Goud werd gekozen als lied voor het jubileum op Israëls vijftigste verjaardag in 1998. Uit onderzoek bleek dat het het populairste Israëlische lied was in 50 jaar. Het nummer werd in een grote show door Ofra Haza uitgevoerd. Inmiddels is Ofra Haza overleden, maar haar prachtige uitvoering van het lied is bewaard gebleven en staat op YouTube. Het valt hier te beluisteren.

• Meer over Jom Jeroesjalajiem in mijn special De viering van Jom Jeroesjalaiem (eenwording Jeruzalem 1967).
• Meer over Jeruzalem in mijn special Jeruzalem: "Het gezicht en hart van God".