Queen of Great Britain, Helen Mirren

"Ladies and gentlemen, I give you The Queen!" Met deze triomfantelijke woorden droeg Helen Mirren haar Academy Award voor Beste Actrice op aan de vrouw die zij zo uitzonderlijk neerzette in haar rol van Elizabeth de Tweede in de film The Queen, onder regie van Stephen Frear. Op meeslepende wijze zet zij deze ijzige vrouw neer in de dagen rondom het overlijden van prinses Diana. Maar wie is Helen Mirren eigenlijk? Helen Mirren is een rasactrice, voor wie het driemaal scheepsrecht was toen zij het felbegeerde beeldje in ontvangst mocht nemen. Twee keer eerder immers werd zij genomineerd voor haar rollen in Gosford Park en The Madness of King George.

Helen werd in Londen geboren op 26 juli 1945. Haar echte naam is Ilyena Lydia Mronoff en zij is een telg uit een aristocratische Russische familie. Haar grootvader was als militair toevallig gestationeerd in Engeland ten tijde van de Russische Revolutie. Haar artistieke bloed heeft Helen van geen vreemd: haar vader was, naast rij-instructeur en taxichauffeur, freelance musicus en violist bij het London Philharmonic Orchestra.

Al vanaf haar zesde wilde Helen actrice worden. Om haar ouders een plezier te doen nam ze kort deel aan een Lerarenopleiding, maar in 1965 sloot ze zich aan bij het National Youth Theatre en stond als Cleopatra op de planken, al gauw gevolgd door haar toetreding tot de Royal Shakespare Company, waar ze alle grote vrouwenrollen speelde: Cressida, Lady Macbeth en, nogmaals, Cleopatra.

Naast deze traditionele theatervorm trok het experimenteel theater haar en in 1972 toerde ze met een gezelschap door Noord-Afrika, waar ze in afgelegen dorpen speelde. Inmiddels maakte ze steeds vaker uitstapjes naar televisie en film. In 1984 won ze op het Cannes Filmfestival de prijs voor beste actrice in de film Cal. In 1991 begon ze met haar rol van Detective Chief Inspector Jane Tennison in de politieserie Prime Suspect, een serie die tot 2006 razend populair zou blijven bij kijkers in en buiten Engeland. Het is door deze rol dat het grote publiek haar leerde kennen en liefhebben.

Maar haar grote liefde, het toneel, bleef aan haar trekken. Dankzij haar grote succes in het toneelstuk A Month in the Country debuteerde zij in 1995 op Broadway. Naast andere prijzen won Helen Mirren vier Bafta's (de prijzen van de Britse film- en tv-industrie), drie Golden Globes en en een Oscar.

In de lange, lange rij van films waarop zij haar stempel zette, is Gosford Park een absolute aanrader. Voor deze film kreeg ze een Oscarnominatie en niet zonder reden: ze speelt de sterren van de hemel naast andere grootheden als Maggie Smith, Michael Gambon, Kristin Scott Thomas, Alan Bates and Derek Jacobi.

Dat Helen Mirren in goed gezelschap verkeert, bewijst haar huwelijk met producent/regisseur Taylor Hackford, die voor Ray, de verfilming van het leven van Ray Charles, zes Ocarnominaties kreeg, waarvan er twee verzilverd werden.