Sonic Youth, experimentele rock band uit New York

Sonic Youth is een New Yorkse noise rock band uit de Verenigde Staten, opgericht in 1983 door Thurston Moore, Lee Ranaldo en Kim Gordon. Gedurende de jaren 80 bouwde de band een cultstatus op via uitgaven bij onafhankelijke platenmaatschappijen, waarna het doorbrak tijdens de grunge-beweging in navolging van Nirvana, die zij hielpen aan een contract bij Geffen. Sonic Youth wordt beschouwd als één van de meest invloedrijke bands in de historie van de alternatieve rock.

Beginjaren

Moore en Ranaldo leren elkaar kennen terwijl ze meespelen in het ensemble van Glenn Branca. Gordon krijgt een relatie met Moore en het drietal begint een eigen band. Richard Edson wordt aangetrokken als drummer, maar geeft zelf aan dat hij het alleen doet uit coulance. Ze nemen met hem een gelijknamige debuut-EP Sonic Youth op en Edson verlaat de band. Feitelijk was hij alleen sessie-muzikant voor die opnames en deed een paar optredens met de band. Edson duikt later op als acteur in onder andere de high school film Ferris Buellers Day Off. De EP wordt uitgegeven op Branca's eigen label Neutral, klinkt in verhouding tot de latere uitgaven van de band opvallend steriel en krijgt relatief weinig media-aandacht.

De band gaat vervolgens met Wharton Tiers als producer en nieuwe drummer Bob Bert een nieuw album Confusion Is Sex schrijven. Met het Branca ensemble touren Moore en Ranaldo door Europa waar ze contacten leggen die later van groot belang zijn voor hun eigen band, met name voor hun torunees. Ze tekenen voor het tweede album bij het Duitse Neutral records. De opnames van Confusion is Sex zijn radicaal rauw vergeleken met de eerste uitgave. Het album bevat een live cover versie van Wanna Be Yr Dog van Iggy Pop en the Stooges, gezongen door Gordon. Op beide albums onttrekt de band zich aan elke traditionele conventie van hoe een gitaar bespeelt moet worden. Ze schaffen een grote collectie goedkope gitaren aan verbouwen deze met schroevendraaiers en drumstokken en stemmen de snaren in afwijkende toonreeksen. Confusion Is Sex krijgt voornamelijk slechte kritieken. Kort daarop verschijnt een korte EP Kill Yr Idols die soortgelijk van geluidskwaliteit en opzet is.

Er volgt een eerste Europese tournee onder andere in het voorprogramma van Killing Joke. De band heeft last van krappe financiële middelen en neemt Bad Moon Rising op, deels thuis en in de oefenruimte. Het album wordt als hun meest radicale omschreven en bevat een reeks chaotische geluidscollages, tapeloops, overdubs en noise-cresendo's. Mute Records in Londen is niet unaniem overtuigd van het resultaat en wil het album niet uitgeven. Een van de eigenaars is echter wel onder de indruk en start om die reden een eigen kleiner label Blast First op om experimentelere uitgaven mee uit te geven. Bad Moon Rising is de eerste release op dat label en wordt een hit in de underground scene. De single Death Valley '69 wordt samen met Lydia Lunch opgenomen. De bijbehorende video-clip wordt gemaakt door cult-filmer Richard Kern. Tevens is er een kort fragment van wederom een Stooges cover te horen op het album.

EVOL, Sister & Day Dream Nation

Bob Bert verlaat de band en wordt vervangen door Steve Shelley. EVOL is het album na Bad Moon Rising en hierop is Shelley voor het eerst te horen. De plaat klinkt een stuk toegankelijker dan zijn voorgangers. Lunch werkt wederom mee als tekstschrijver op één nummer. De hoes is een screenshot van een film van Richard Kern. Op de latere cd wordt de cover Bubblegum van Kim Fohley van the Runaways toegevoegd als extra track.

Doordat zowel Bad Moon Rising als EVOL succesvol zijn en de tournees steeds beter lopen is de band in staat op hun bijbaantjes op te zeggen en zich volledig te wijden aan muziek en duurdere studio's te huren voor plaatopnames. Ze beginnen aan de opnames van hun vierde lp Sister. Het album consolideert hun succes en wordt in de vakpers alom geroemd vanwege zijn hoogstaande creatieve karakter. Bij de VPRO wordt het album het album van het jaar 1987. Ze geven een tussendoor EP Master-Dik uit, wat nogal rommelig van samenstelling is en ze beginnen een minder verplichtend zij-project Ciccone Youth, waarmee ze een studio-album The Whitey Album uitgeven, waarbij de titel een knipoog is naar The White Album van The Beatles. Al vanaf EVOL zijn er op de albums van Sonic Youth referenties naar Madonna zichtbaar, met wie ze opgroeiden in New York in de beginjaren van hun carriere. Madonna vormt een tegenpool van alles waar Sonic Youth niet voor staat, maar de band bewonderd de artieste om hoe ze haar succes opbouwde. Op The Whithey Album staat een melige cover van Get Into The Groove, welke een top20 hit wordt in Engeland. Mike Watt (die later bekend zal worden als bassist van The Stooges tijdens de reünie) speelt tevens een de Madonna cover Burning Up op een 4-track in welke ook op het album staat. Ook Robert Palmers Addicted to Love wordt gecoverd (gezongen door Gordon), inclusief een video-clip die voor 50 dollar opgenomen wordt in een playback on screen studio.

Na Master-Dik en het Ciccone Youth project duikt de band weer de studio in voor wat later als hun magnus opus beschouwd zal gaan worden, Daydream Nation. Een dubbelalbum, waarop het concept van Sister verder uitgewerkt wordt en de band zich met name toelegd op het uitkristaliseren van alternatieve stemmingen. De band heeft dan inmiddels een collectie opgebouwd van enkele honderden anders gestemde gitaren. Daydream Nation zorgt voor uitverkochte tournees in Europa en Amerika. Onder andere ook in Paradiso, waar Bram van Splunteren voor VPRO's Onrust een special filmt.

Onder contract bij Geffen

Door toenemende financiële problemen met het label SST, waar de band Daydream Nation op had uitgebracht, en problemen met goed opgezette distributie voor de omvang van de albumverkopen waar de band mee te maken heeft, wordt tot een rigoreuze stap besloten om in zee te gaan met major label Geffen Records. Sonic Youth was het boegbeeld van de onafhankelijke muziekcultuur geworden en een radicaal buitenbeentje voor zo'n soort platenmaatschappij. De band stelde om verzekerd te zijn van het in stand houden van hun imago ongewoon harde eisen rondom creatieve vrijheid. Het label mocht niets bepalen in de productie en de uiteindelijke uitgave alsmede totale inspraak over promotie en artwork. Een platencontract dat nog nooit in die staat was goedgekeurd door een major label. De band had gedurende 10 jaar bewezen met groeiende lijn platen te verkopen en kon zich meten in aantallen met major bands. Om die reden ging Geffen overstag. Bovenop het eisenpakket werd de band tevens als A&R aangetrokken om ook andere bands te binden aan Geffen. De eerste werd Nirvana, met alle duidelijke successen vandien. Nirvana's contract was identiek aan die van Sonic Youth, wat later leidde tot de heibel over de opnames van In Utero.

Goo was het eerste Geffen album dat werd uitgegeven in 1990. De plaat klinkt iets geproduceerder dan Daydream Nation en de songs zijn wat minder complex. Public Enemy's Chuck D levert een gastbijdrage en J. Mascis van Dinosaur Jr. speelde als co-producer een belangrijke rol over het gitaargeluid van de opnames. De band gaat een grootsscheepse festivaltour doen door Europa met Nirvana en Dinosaur Jr, waarvan later de video 1991, the Year Punk Broke verschijnt. Dirty volgde vlak na het verschijnen van Nirvana's Nevermind en hiermee breekt de band ook definief door bij het main stream publiek. Experimental Jet Set, Trash & No Star verschijnt met de hitsingle Bull in the Heather waarmee ze ook bij David Letterman optreden.

Zijprojecten en SYR

Gordon start het zijproject Free Kitten. Moore geeft zijn eerste solo-album uit en Ranaldo en Moore geven een grote serie albums uit met verscheidende artiesten. Van Ranaldo verschijnen een aantal dagboeken en dichtpublicaties en hij maakt een aantal sound art installaties. Gordon legt zich toe op kledingontwerp. Zo verbreedt het palet van de band zich in allerlei creatieve disciplines.

De band start een eigen label SYR (Sonic Youth Records) op, om kleinschaliger bedoelde uitgaven op uit te geven, die voor Geffen niet heel interessant zijn, maar vooral als kweekbodem en creative input voor hun eigen zoektocht dienen. Er verschijnt een serie van korte EPs met elke keer een andere taal als kenmerk in de vormgeven, zo ook de Nederlandstalige uitgave Slaapkamers met Slagroom. Veel van de opnames zijn samenwerkingen met andere experimentele acts, waaronder ook The Ex er een is.

Latere Albums en Jim O'Rourke

Na Experimental Jet Set blijft de band daarnaast gedurende enkele jaren met een vrij grote regelmaat albums uitgeven en tussenliggend touren over de wereld. Washing Machine]], [B] A Thousand Leaves, NYC Ghosts & Flowers en Murray Street verschijnen. Eigenlijk alle platen zijn vrij identiek, met als enige punt dat ze per album minder rigoreus klinken. De laatste twee albums werden opgenomen door Jim O'Rourke.

De band toont zijn affiniteit met hedendaags klassieke muziek en doet een Europese tournee waarbij ze een serie toonangevende werken van moderne componisten herinterpreteren. Een van die optredens vind ook plaats tijdens het Holland Festival. Later verschijnt op SYR een dubbel-cd van die uitvoeringen.

Jim O'Rourke wordt als vijfde bandlid ingelijfd en de band nemen Sonic Nurse en [/B]Rather Ripped[/B] op. Door een ontevreden werkrelatie met Geffen, waar ondertussen een nieuw bewind aan de leiding is, stapt Sonic Youth na beëindiging van hun platencontract over naar het onafhankelijke label Matador Records, dat ook Yo La Tengo en Pavement uitgeeft. Een korte flirt met koffiewinkel-keten Star Bucks leidt tot de uitgave van een best of album Hits Are for Squares, dat echter nooit in de winkels verscheen. O'Rourke verlaat de band en wordt vervangen door Mark Ibold, de bassist van Pavement waarmee The Eternal opgenomen wordt, welke in 2009 uitkomt.

In 2009 is er in Berlijn, Malmo en Los Angeles een grote overzichtsexpositie, samengesteld door de Nederlandse journalist Ronald Groeneboom, waarin al het art work van de band en alle beeldende kunst projecten van de band zijn opgenomen. In 2010 is de expo ook nog in Madrid.