Gödöllö: het romantische paradijs van Boedapest

Cupido’s schieten er hun pijltjes af. Voor koningin Elisabeth van Beieren (1830-1898) de vrouw van Keizer Franz Joseph, was Gödöllö het meest geliefde paleis. Nu luistert men er vooral naar het romantische en vurige pianospel van Gergely Bogányi . In het Lisztjaar (2-11) heeft hij de muzikale leiding van het Lisztfestival. Gödöllö (18e eeuw) is het grootste en best bewaarde Barokpaleis van Hongarije. Het paleis speelt een belangrijke rol in de film en musical Sissi over het leven van koningin Elisabeth. Hier voelde ze zich gelukkig. Hier kon ze zichzelf zijn.
De Russen hadden weinig gevoel voor dit mooie paleis. Tijdens het bewind van de Sovjets (1946-1989) sloegen ze er hun legervoorraad op. Na hun vertrek werd Gödöllö een kazerne. Pas in 1996 keerde de oude luister weer door het paleis te renoveren tot een museum.
Een van de schilderijen verbeeldt de huwelijkssluiting tussen Sissi en Franz Josef. Ze stralen van geluk, maar dat verbleekte al snel. Ze hadden elk hun eigen slaapkamer. Franz Josef sliep niet als een minnaar maar als een Frans officier op een hard houten bed. Het liefst reed hij paard.
Koningin Sissi was veel romantischer. Zij liet haar kamer schilderen in violet, haar lievelingskleur. Originele foto’s geven een beeld van haar kokette bestaan. Met hofmeester Andrassy Gyula had ze een stiekeme affaire. Ze kon niet leven zonder liefde. Achter een van haar kastdeuren bevond zich een geheime trap.

Habsburgse rijk

Twintig kamers van het paleis tonen zo het alledaagse leven van de keizerlijke familie der Habsburgers. Tot 1918 behoorde Hongarije tot hun rijk. Hun eregalerij bevindt zich in het nieuwe deel van het museum. De in 2010 geopende zalen verhalen de geschiedenis van de 20e eeuw en bieden ruimte aan tijdelijke kunstexposities.
In de concertzaal treden befaamde musici op, waaronder Gergely Bogányi. Zijn gevoelige pianospel maakt hem tot Hongarijes meest geliefde pianist. In het Chopinjaar (2010) speelde hij als verzoeknummers onder andere diens walsen.
Wereldwijd geniet Gergely faam als vertolker van de composities van Liszt. In het Lisztjaar (2011) geeft hij wereldwijd concerten geven in onder andere Praag, Doebai, Mexico, Columbia. Steeds weer zal het publiek anders zijn. Hoe weet hij ze met zijn spel steeds weer te raken?

Gergely Bogányi

Daarover zegt Gergely Bogányi: ‘Ik ben een artiest en denk ook als een artiest. Dat wil zeggen: tijdens concerten weet ik nooit wat er gebeurt.’
Gergely speelt zonder bladmuziek puur uit gevoel. Hij kan niet anders. ‘Lees ik noten dan verlies ik de essentie van het spel. Het gaat om het overbrengen van de boodschap aan het publiek. Hoe geef je daaraan vorm? Dat lukt alleen maar door vanuit je gevoel te spelen.
Het gaat om de relatie tussen jou en de piano. Hij is zowel je vriend als je vijand. Dat maakt pianospelen soms tot een gevecht.
Spelen vanuit een techniek heeft niets van doen met muziek. Elke computer kan muziek spelen. Dit is mechanisch juist, maar het is alleen maar noten aanslaan. Er zit geen gevoel in.’

Lisztfestival Gödöllö

In 2011 komt vooral ook zijn organisatietalent naar voren. Zo heeft hij de muzikale leiding van het Liszt festival in Gödöllö. Dat vindt hij geen probleem. ‘Ik ben wel een artiest, maar ik organiseer ook graag. Door te werken vanuit mijn passie lukt het.’
De liefde voor Liszt zit diep bij Gergely. ‘Ik houd van hem. Hij geeft me inspiratie. Hij was een genie. In de Lisztacademie te Boedapest hoor je als het ware nog steeds de vibratie van de allerhoogste meester.’
Net als Liszt helpt ook Bogány jonge talenten op weg naar het concertpodium. ‘Op welke leeftijd je voldoende ontwikkeld bent om op te treden? Op de leeftijd van vier. Als je echt talent hebt, dan speel je vanzelf goed. ‘
Over het verschil tussen Chopin en Liszt zegt hij: ‘Ik voel verschil bij het spelen. Liszt is onleesbaar door zijn ingewikkelde ‘guirlandes’. Zelfs Chopin heeft dat niet.
Of ik ook van moderne muziek houd? Ik verdeel muziek niet in periodes. Mijn enige selectie is wel of niet goed.’