Boccherini door het ensemble La Magnifica Comunita

Luigi Boccherini (1743-1805) is vooral nu nog populair door één werkje: het Menuet uit strijkkwintet in E opus 11/5. Maar tijdens zijn leven was hij de grootste componist van Zuid Europa. De Engelse muziekhistoricus Charles Burney schreef destijds: 'There is, perhaps, no instrumental music more ingenious, elegant, and pleasing than Boccherini's quintets.' Na Boccherini's dood kwam al snel de verguizing. La Magnifica Comunita is nu bezig om meer dan honderd strijkkwintetten op cd vast te leggen.

Prestigieus project

Het Italiaanse ensemble La Magnifica Comunita is sinds 2004 bezig om alle strijkkwintetten voor twee violen, een altviool en twee celli van Boccherini voor het label Brilliant Classics op cd vast te leggen. In totaal honderd-en-dertien strijkkwintetten! Een prestigieus project mag dit wel genoemd worden. Volume VI, met zes strijkkwintetten, opus 25, is onlangs verschenen. Samen met de volumen I - V (opus 10, 11, 13, 18, 20) zijn dat reeds zesendertig kwintetten op twaalf cd's.

Roem en teloorgang

Boccherini is in Italië (Lucca en Rome) als componist en cellist groot geworden, heeft vervolgens in Wenen en Parijs gewerkt en is daarna in Madrid in dienst bij Don Luis geweest, de broer van de koning Karel III van Spanje. Na de dood van Don Luis werd hij ook nog 'preussischer' hofcomponist van Frederik Willem II. Zijn populariteit was ontzaglijk. De muziekhistoricus Ernest-Ludwig Gerber stelde hem in 1790 nog boven Mozart. Toch wordt zijn muziek nu, reeds sinds de opkomst van de Romantiek, rond 1800, geassocieerd met gratie en vlotheid, maar vooral, en hier wringt de schoen, met weinig diepgang en dramatiek. Alsof Boccherini dit in 1799 voorvoelde, want toen schreef hij merkbaar vertwijfeld: 'Ik weet heel goed dat muziek gemaakt is om tot de harten van de mensen te spreken, en om dat te bereiken probeer ik wat ik kan: muziek zonder gevoelens en hartstochten is betekenisloos.'

Meer dan oppervlakkigheid

Inderdaad zijn gratie en vlotheid opvallende kenmerken van Boccherini's muziek en heeft zijn muziek, vergeleken met Haydn en Mozart, minder constructiviteit en permiteerde hij zich meer vrijheden. Toch kan Boccherini het zichzelf nooit gemakkelijk hebben gemaakt (al gaat het verhaal dat de invallen hem toegestroomd zijn) want daar zit zijn muziek te inventief voor in elkaar. Wat de luisteraar uiteindelijk niet kan ontgaan zijn de ingenieuze vondsten op melodisch, ritmisch en dynamisch gebied en zeker ook niet onbelangrijk: de min of meer gevoeligheid achter de ogenschijnlijke lichtheid van deze muziek. Wat kan zijn muziek onverwacht lyrisch zijn. Een mooi voorbeeld is het prachtige Cantabile adagio assai uit het strijkkwintet in Bes opus 20/2, en het La Magnifica Comunita slaat hier de spijker op de kop: hun frasering is betoverend zangerig. Simpliciteit en sensibiliteit zijn in Boccherini's muziek onafscheidelijk met elkaar verbonden en dat is juist wat deze muziek zo bekoorlijk maakt. Hij had bovendien een immens klankkleuren-bewustzijn, een fijn gevoel voor liefelijke klankkleuren. Tevens weerlegt dit alles de stelling dat Boccherini alleen maar oppervlakkige muziek zou hebben gecomponeerd. Er valt al luisterend zo veel meer te ontdekken. Boccherini paste onder andere ook al het cyclische principe toe, door het gebruiken van dezelfde thema's in de verschillende delen. Voorbeelden hiervan zijn deel II en V uit het strijkkwintet "L'Uccelliera" in D opus 11/6, die ook grappige imitaties van vogelgeluiden bevatten, en deel I en deel IV uit het strijkkwintet in C opus 25/4.

Over de uitvoering

De leden van het La Magnifica Comunita spelen de kwintetten alsof ze nooit anders hebben gedaan: met technische vaardigheid en waar het nodig is elegant of bezonnen - lichtvoetig, contrastrijk en transparant. De door hen bespeelde historische instrumenten bezitten een directheid van klank. Mij heeft het La Magnifica Comunita me veel dichter bij Boccherini gebracht. Ik kijk uit naar het vervolg. Zeer aanbevolen.

De cd's

Luigi Boccherini
String Quintets Op. 10, 11, 13
La Magnifica Comunita
Brilliant Classics 93153(6 cd box)

Luigi Boccherini
String Quintets Vol. IV
6 String Quintets Op. 18
Brilliant Classics 93346(2 cd set)

Luigi Boccherini
String Quintets Vol. V
6 String Quintets Op. 20
Brilliant Classics 93566(2 cd set)

Luigi Boccherini
String Quintets Vol. VI
6 String Quintets Op. 25
Brilliant Classics 93820(2 cd set)

Luigi Boccherini-Wikipedia © 2008 - 2010 Fernay, gepubliceerd in Cd Recensies (Muziek en Film) op 10-09-2008, laatst gewijzigd op 17-11-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Fernay is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Maya - Geschiedenis van Mayarijk: De geschiedenis van het Mayarijk is in te delen in drie periodes, de Pre-Klassieke periode, de Klassieke periode en de Post-Klassieke periode.
• Zeslandentoernooi Rugby 2008: Tussen 2 februari en 15 maart zal het Zeslandentoernooi Rugby Union 2008 worden gehouden. Titelverdediger is Frankrijk. Hierbij een overzicht van het speelschema en de resultate…
• WK voetbal 1934: In 1934 werd voor de 2e maal het Wereld Kampioenschap Voetbal gehouden. Dit jaar was Italië het gastland, nadat andere landen zoals Chili, Peru en Turkije zich teruggetrokken hadden als kand…
• EK voetbal 1968: Italië was in 1968 het derde gastland voor het EK, georganiseerd door de UEFA. Wederom haalde België en Nederland de finalerondes niet. Beiden werden in de eerste kwalificatieronde uitgescha…
• Zuid-Europa, Italië: Italië is een warm vakantieland met een prachtige natuur en cultuur. Steden zoals Rome, Venetië en Vaticaanstad zijn zeker de moeite waard om te bezoeken. Maar ook verder het land in kun…