Cd recensie Camaron, La Leyenda del Tiempo

Het album "La Leyenda del Tiempo" (de legende van de tijd) is en keerpunt in de carrière van Camaron. Men spreekt over een periode vóór en een periode na deze legendarische opname van José Monge Cruz, de echte naam van de beroemde flamencozanger die men ervoor Camarón de La Isla en erna "Camarón" zonder meer ging noemen. Een controversieel album dat uitkwam in 1979. Nu wordt het gerekend bij het beste van flamenco, toen was dat wel heel anders.

Flamenco legende Camaron

José Monge Cruz alias Camarón de la Isla stierf in Badalona de 5de juli van 1992,op 41-jarige leeftijd duizend kilometer van de plaats waar hij werd geboren, San Fernando. San Fernando ligt vlakbij Cádiz helemaal in het zuiden van Spanje en omdat die plaat een soort eilandje is noemde men hem "de La Isla"(van het eiland). Zijn begrafenis was een enorme chaotische bedoening, een massa mensen, meer dan 100.000, schreeuwden, huilden en duwden om dichter bij de kist te komen. Een legende was geboren.

Camarón zong al vanaf zijn 8ste jaar en toen hij 12 werd hij een fan van Manolo Caracol. Toen wou hij eerder torero worden dan zanger maar nadat hij op de Feria de Abril kennis maakte met Antonio Mairena, Juan Talega en Lola Flores veranderde hij van mening. Op 14 jarige leeftijd is hij al te zien in de film "El amor brujo" met Antonio Gades in de hoofdrol en twee jaar later wint hij de 1ste prijs het Festival de Cante Jondo (traditionele flamenco stijl) van Mairena del Alcor bij Sevilla en van dan af begint zijn bekendheid toe te nemen.

De grote faam begint wanneer hij Paco de Lucia ontmoet en ze samen hun eerste plaat "Al verte las flores lloran" opnemen in 1969.Iedereen is het erover eens dat zij halverwege de 20ste eeuw het beste artistieke flamenco duo vormen. In 1976 trouwt Camarón met Dolores Montoya "La Chispa" (de vonk) en hij laat zich steeds meer begeleiden op de gitaar door Tomatito. Hij stopt de samenwerking met Paco de Lucía en slaat stilaan een andere richting uit. Hij heeft bewezen dat hij de "klassieke" flamenco beheerst en onder leiding van Ricardo Pachón neemt hij in 1979 "La Leyenda del Tiempo"op, een vernieuwende opname, daar is iedereen het over eens.

De CD La Leyenda del Tiempo

Het album La Leyenda del Tiempo telt 10 nummers en het is opgedragen aan de dichter Federico Garcia Lorca. De teksten zijn gebaseerd op sommige van zijn gedichten en sommige stukken zijn letterlijk fragmenten uit die gedichten. Het eerste nummer is meteen al de titeltrack en is in de "bambera" stijl van Sevilla, ook "cante del columpio" genoemd (lied van de schommel). Handgeklap en gitaar aan het begin, zoals gewoonlijk, maar dan komt plots het geluid van de keyboards (Manolo Marinelly), elektrische bas (Manolo Rosa) gevolgd door drums(Antonio Moreno "El Tacita"). Elektrisch versterkte instrumenten en drums horen volgens de flamenco puristen helemaal niet thuis bij flamenco en zo begint dus een nieuwe periode in het flamenco tijdperk.

Het adembenemende titelnummer is nog steeds bij veel flamencoliefhebbers een favoriet, vooral omwille van de tekst van Federico Garcia Lorca, de dichter die samen met Manual de Falla het Concurso de Cante Jondo van Granada in 1922 organiseerde met de bedoeling de pure "Canto Primitivo Andaluz" te redden van de ondergang:

El sueño va sobre el tiempo
flotando como un velero.
Nadie puede abrir semillas
en el corazón del sueño.
¡Ay, cómo canta el alba, cómo canta!
¡Qué témpanos de hielo azul levanta!
El tiempo va sobre el sueño
hundido hasta los cabellos.
Ayer y mañana comen
oscuras flores de duelo.

Na La Leyenda del Tiempo komt "Romance del Amargo" een buleria por soleá, de meest klassieke flamenco stijl en hier is voor de eerste keer op plaat Camarón met Tomatito te horen. Op het einde van de ode aan de dichter Lorca "Homenaje a Federico", ook met Tomatito op gitaar, horen we de drummer alleen die het bulería ritme speelt. Voor die tijd was dat bijzonder ongewoon.

Camarón zingt vervolgens "Mi Niña se fue a la Mar" (mijn meisje ging naar de zee), typische cantiñas de Pinini, een flamenco soort uit Cádiz, waar hij geboren werd. Bij dit nummer is het voetwerk van de danser Manolo Soler te horen. De elektrische instrumenten komen weer aan bod bij "La Tarara", vooral de keyboards voelen hier wat vreemd aan, maar ze betekenen vanaf dan wel het begin van de zogenaamde "rock gitano" met bands zoals bijvoorbeeld Pata Negra.

Een "hit" werd het nummer "Volando Voy" met de tekst die in grove lijnen de filosofie van de flamenco levensstijl weergeeft:

Volando voy, volando vengo.
Por el camino
yo me entretengo.
Enamorao de la vida
aunque a veces duela... (ik vlieg door het leven en onderweg maak ik plezier, ik ben verliefd op het leven, hoewel het soms wel pijn doet..)

Een mooie rumba met excellente muzikanten zoals Pepe Ébano of Tito Duarte op gitaar, de bas speelt Raimundo Amador, Jorge Pardo op dwarsfluit en Pepe Roca op elektrische gitaar. "Bahía de Cádiz" is een "alegrías" die exact de dansstructuur volgt ook met de rust en "la escobilla" (de slepende voetbeweging). De drums nemen de voetpercussie voor hun rekening en opnieuw is er elektrische bas, moog synthesizer en op de voorgrond de gitaar van Tomatito.

"Viejo mundo" (oude wereld) is een bulería met Tomatito en Raimundo Amador op gitaar Manolo Rosas op bas. "Los Tangos de la sultana" hebben niets met de Argentijnse tango te zien maar zijn tevens een flamenco "palo" die tot de basisritmes behoren in de flamencomuziek. (musical structures in flamenco music).

La Leyenda del Tiempo eindigt met een "nana",een slaapliedje "Nana del caballo grande" (slaapliedje van het grote paard) dat Camarón bijna volledig alleen zingt, enkel een klein beetje sitar en keyboards zijn te horen in de achtergrond.

De mening van Guillermo

Dit is een ideale CD voor wie wil beginnen met een collectie flamencomuziek. Er zijn een hele reeks interessante ritmes te horen en natuurlijk de unieke stem van Camarón. Zowel oude als "nieuwe" flamenco komt aan bod, gespeeld door de beste muzikanten in het genre. De opname klinkt misschien wat gedateerd, maar dat heeft juist zijn charme vind ik.

Tracklist La Leyenda del Tiempo

1. La leyenda del tiempo
2. Romance del Amargo

1. Homenaje A Federico
2. Mi Niña se Fue A La Mar
3. La Tarara
4. Volando Voy
5. Bahía de Cádiz
6. Viejo Mundo
7. Tangos de la Sultana
8. Nana del Caballo Grande

Lees verder

• Cd recensie Paco de Lucia, Zyryab
• Cd recensie Ketama El Arte de lo Invisible
• CD recensie: Antonio Carmona, Vengo Venenoso
• Gitarist Diego del Gastor
• CD recensie Flamenco Nuevo