Films en boeken met een verrassend einde of surprise ending

Een verrassend einde (surprise ending) is een onverwachte conclusie aan een boek of film. Onderstaande lijst geeft je enkele van de bekendste films en boeken met een verrassend einde. De verhalen die aan bod komen zijn The Sixth Sense, Psycho, The Usual Suspects, The Nameless, Drowned Sorrow, Wild Things, Old Boy, Fight Club, The Prestige, The Illusionist, The Crying Game, Dead and Buried, etc. Waarschuwing: de besprekingen van de films en boeken bevatten spoilers; we vertellen dus wat het einde van het verhaal is en waarom het zo verrassend is. Lees dus niet het onderdeel verrassend einde als je de film nog niet gezien of het boek nog niet gelezen hebt.

The Sixth Sense (film)

• Jaar: 1999
• Regie: M. Night Shyamalan
• Acteurs: Bruce Willis, Haley Joel Osment, Toni Collette

Verhaal: Bruce Willis speelt in The Sixth Sense een kinderpsycholoog die een jongetje probeert te genezen dat geesten ziet. Door hem te helpen, hoopt hij zijn eigen problemen op te lossen.

Verrassend einde: Op het einde van de film blijkt dat Bruce Willis zelf een geest is. Vandaar dus dat het jongetje hem kan zien en met hem kan praten.

Wild Things (aka Sex Crimes) (film)

• Jaar: 1998
• Regie: John McNaughton
• Acteurs: Matt Dillon, Neve Campbell, Kevin Bacon

Verhaal: Een tienermeisje dient klacht in tegen haar leraar wegens verkrachting. Enkele dagen later beweert een ander meisje dat zij ook door hem verkracht was. Zal de leraar zijn onschuld kunnen bewijzen?

Verrassend einde: Wild Things zit vol verrassende plotwendingen. Telkens als je denkt te weten hoe de vork in de steel zit, word je opnieuw op het verkeerde spoor gebracht.

Drowned Sorrow – Vanessa Morgan (roman)

Verhaal: Na de zelfmoord van haar zoon gaat Megan met haar veertienjarige dochter Jenna op vakantie naar een afgelegen dorpje in New England in de hoop hun leven terug op orde te krijgen. Het dorp is echter de thuishaven van een bizarre sekte die het plaatselijke meer vereert en er geregeld menselijke offers brengt. Er lijkt inderdaad iets te leven in dat meer. Iets dat onwetende zwemmers naar de diepte trekt en dat de inwoners van het dorp lijkt te controleren.

Verrassend einde: Op het einde blijkt dat het Jenna is die haar moeder in de sekte heeft gelokt. Dit zie je in geen mijlenver aankomen. Een groot deel van het boek bestaat immers uit scènes vanuit het oogpunt van de dochter. Je denkt het meisje dus zeer goed te kennen. Bovendien is de roman zo opgebouwd dat je verwacht dat er iets met Jenna gaat gebeuren.

Kom alles over Vanessa Morgan te weten in onze reeks artikelen over deze populaire griezelauteur.

In the Lake of the Woods - Tim O'Brian (roman)

Verhaal: Op een diep meer ergens in de wouden van Minnesota, confronteert Kathy Wade haar echtgenoot John na zijn electorale nederlaag. Maar het is duidelijk dat er iets mis is. Te veel dingen zijn verborgen gebleven. Dan verdwijnt Kate, samen met hun boot.

Verrassend einde: Het boek bestaat uit verschillende plotwendingen die elkaar allemaal tegenspreken. De lezer moet op het einde dus zijn eigen conclusies trekken.

Old Boy (aka Oldboy) (film)

• Jaar: 2003
• Regie: Chan-wook Park
• Acteurs: Min-sik Choi, Ji-tae Yu, Hye-jeong Kang

Verhaal: Oh Dae-su wordt ontvoerd en 15 jaar lang opgesloten in een speciale gevangenis. Hij heeft geen enkel idee wie hem dat aandoet en waarom? Vijftien jaar later wordt hij plots wakker op het dak van een appartementsgebouw; hij is zonder enige waarschuwing weer vrijgelaten. Vastberaden gaat Oh Dae-su op zoek naar de dader en naar de reden van zijn opsluiting.

Verrassend einde: In Old Boy is het niet de onthulling van de identiteit van de dader en de reden van de opsluiting die verrassend zijn, maar de onthulling van een ander geheim (Oh Dae-su is zonder het te weten een relatie begonnen met zijn eigen dochter). Dit soort eindes is verrassend omdat incestueuze relaties zelden gebruikt worden in films en boeken en kijkers zich hier dus niet aan verwachten.

Carnival of Souls (film)

• Jaar: 1962
• Regie: Herk Harvey
• Acteurs: Candace Hilligoss, Sidney Berger, Larry Sneegas

Verhaal: Als Mary’s auto van de brug afrijdt, kan ze op wonderbaarlijke wijze aan de dood ontsnappen. Ze neemt de draad van haar leven terug op, maar een mysterieus spook in een oud huis jaagt haar de stuipen op het lijf. Carnival of Souls kreeg in 1998 een remake.

Verrassend einde: Op het einde van de film blijkt dat Mary tijdens het auto-ongeval in het begin van de film eigenlijk om het leven is gekomen. Dit verklaart de bizarre gebeurtenissen in het verhaal. Tegenwoordig is dit soort eindes al lang niet verrassend meer, maar in 1962, het jaar dat de film uitkwam, was het één van de meest vernieuwende plotwendingen sinds jaren.

Scream (film)

• Jaar: 1996
• Regie: Wes Craven
• Acteurs: Neve Campbell, David Arquette, Courtney Cox

Verhaal: Sydney en haar vrienden worden in Scream het doelwit van een moordenaar die al twee van hun klasgenootjes heeft vermoord. De presentatrice van een tv-programma denkt te weten wie de moordenaar is.

Verrassend einde: De afwikkeling van Scream is dubbel onverwacht. Ten eerste omdat er hier twee moordenaars zijn en ten tweede omdat we dachten dat één van de daders als dood was. Het verrassende einde van Scream werkte omdat we binnen het slasher genre altijd op zoek gaan naar slechts één dader. Het principe van een meervoudige antagonist is echter niet nieuw; Agatha Christie gebruikte het al eerder in verschillende van haar boeken.

Fight Club (film gebaseerd op de roman van Chuck Palahniuk)

• Jaar: 1999
• Regie: David Fincher
• Acteurs: Brad Pitt, Edward Norton

Verhaal: Een vastgeroeste verzekeringsinspecteur ontmoet toevallig Tyler Durden, een charismatische zeepverkoper met een bizarre levensfilosofie: zelfverbetering moet vervangen worden door zelfvernietiging. Samen gaan ze de ultieme vorm van ontspanning creëren, de zogeheten Fight Clubs, waar mannen met elkaar op de vuist gaan. Het bevrijdende effect op de deelnemende mannen zet zich snel om in een hechte vriendschap.

Verrassend einde: Tyler Durden blijkt niet meer dan een onderdeel van de dubbele persoonlijkheid van het hoofdpersonage.

Psycho (film gebaseerd op de roman van Robert Bloch)

• Jaar: 1960
• Regie: Alfred Hitcock
• Acteurs: Janet Leigh, Anthony Perkins, Vera Miles

Verhaal: Bediende Marion Crane werkt keihard, maar verdient te weinig. Omdat ook haar vriend Sam moet rondkomen met een schamel loon, kunnen de twee niet gaan samenwonen. Op een dag moet ze voor haar baas een grote som geld naar de bank brengen. In een vlaag van wanhoop gaat ze er met het geld vandoor. Onderweg moet ze noodgedwongen overnachten in het Bates Motel. Ze zal de nacht niet overleven. Haar zus en een privé-detective gaan vervolgens op onderzoek uit.

Verrassend einde: Het meest verrassende deel van de film speelt zich eigenlijk in het midden af. Veertig minuten lang was Janet’s Leigh het hoofdpersonage, maar daarna wordt ze genadeloos afgeslacht en doen twee nieuwe personages hun intrede. Een tweede verrassende wending krijgen we op het einde als we te weten komen dat de vriendelijke Norman Bates de moordenaar is en dus niet zijn moeder.

The Prestige (film gebaseerd op het boek van Christopher Priest)

• Jaar: 2006
• Regie: Christopher Nolan
• Acteurs: Hugh Jackman, Christian Bale, Scarlett Johansson, David Bowie, Piper Perabo

Verhaal: Twee illusionisten deinzen er niet voor terug elkaars goocheltrucs te stelen en te saboteren. De rivaliteit tussen twee illusionisten neemt zodanige proporties aan dat ze er zelfs hun relatie en hun leven voor willen opofferen.

Verrassend einde: Op het einde van de film onthult goochelaar Alfred Borden het geheim achter zijn belangrijkste truc, namelijk dat hij een tweelingbroer heeft van wie niemand het bestaan vermoedt en die zowel op het podium als in het echte leven geregeld de plaats van Alfred Borden inneemt.

The Illusionist (film gebaseerd op het kortverhaal Eisenheim the Illusionist van Steven Millhauser)

• Jaar: 2006
• Regie: Neil Burger
• Acteurs: Edward Norton, Jessica Biel, Paul Giamatti, Rufus Sewell

Verhaal: Een magiër is verliefd op Sophie, de verloofde van een kwaadaardige kroonprins. Als deze laatste het bestaan van hun affaire ontdekt, vermoordt hij haar. Tijdens zijn daaropvolgende show verschijnt de geest van Sophie op het podium en ze vertelt het publiek dat iemand haar heeft vermoord.

Verrassend einde: In zijn allerlaatste show doet de magiër zichzelf verdwijnen. Niemand kan hem terugvinden, ook niet na de show. Daarna zien we dat hij zich herenigt met een nog steeds levende Sophie.

Ik Ben Niet Bang (I’m not Scared) - Niccolo Ammaniti (roman)

Verhaal: Michele Amitrano is een gewone negenjarige jongen tot op de dag dat hij in een waterput een geketende jongen aantreft. Hij zegt niets tegen zijn vrienden, maar keert een beetje later terug om uit te zoeken wat er aan de hand is. Langzaamaan wordt het duidelijk dat het kind ontvoerd werd.

Verrassend einde: De jongen die het verhaal vertelt, ontdekt dat het zijn eigen ouders waren die de vermiste jongen gevangen houden voor losgeld.

The Nameless (aka Los Sin Nombre) (film gebaseerd op de roman van Ramsey Campbell)

• Jaar: 1999
• Regie: Jaume Balaguero
• Acteurs: Emma Vilarassau, Karra Elejalde

Verhaal: Op een dag krijgt een moeder telefoon van haar vermoorde dochter. Gebaseerd op de teleurstellende roman van Ramsey Campbell.

Verrassend einde: Het einde is zeer gelijkaardig aan dat van Drowned Sorrow. Ook hier blijkt het de dochter te zijn die haar moeder in de val lokt. Alles blijkt deel uit te maken van een plan waarover jarenlang werd nagedacht.

Dead and Burried (film)

• Jaar: 1981
• Regie: Gary Sherman
• Acteurs: James Farentino, Melody Anderson

Verhaal: Er gebeuren vreemde dingen in het altijd zo rustige kustplaatsje Potter’s Bluff. Een reeks van onsamenhangende moorden houdt de kleine gemeenschap in hun greep. Nog verontrustender is dat de overledenen daarna weer in de gemeenschap opduiken alsof er niets aan de hand was. De plaatselijke sheriff wordt opgeroepen om de zaak te onderzoeken.

Verrassend einde: De sheriff die de zaak onderzoekt, blijkt zelf ook al jaren ‘dood’ en hervormd te zijn zonder het zelf te beseffen.

Meisjes (Girls) – Frederick Busch (roman)

Verhaal: Jack en zijn vrouw Fanny hebben lang geleden hun enige kind verloren en ze zijn dit verlies nooit te boven gekomen. Ze houden van elkaar, maar hun huwelijk wankelt omdat ze niet in staat zijn hun gevoelens te delen en de ander te vergeven. Dan verdwijnt er in een nabijgelegen stadje een veertienjarig meisje. Het vermiste meisje terugbrengen zou misschien de verlossing van hun verdriet en zelfverwijt kunnen zijn.

Verrassend einde: De man die de protagonist heeft aangeworven om op zoek te gaan naar het vermiste meisje is eigenlijk de man die haar gekidnapt heeft.

The Usual Suspects (film)

• Jaar: 1995
• Regie: Bryan Singer
• Acteurs: Kevin Spacey, Gabriel Byrne, Benicio del Toro, Stephen Baldwin, Pete Postlethwaite, Chazz Palminteri

Verhaal: Via flashbacks zien we hoe vijf criminelen bij elkaar gebracht werden en besloten een overval te plegen. Blijkbaar is er iemand achter de schermen die de hele bijeenkomst op touw heeft gezet. Maar wie?

Verrassend einde: Het hele verhaal wordt verteld vanuit het standpunt van de kreupele idioot Verbal Kint, de enige overlevende van de overval. Volgens hem is een zekere ‘Keyser Soze’ het brein achter de hele operatie, maar zijn identiteit wordt geheim gehouden. Op het einde vernemen we dat Verbal Kint in feite Keyser Soze is. Het verhaal dat hij vertelde was dus niet waar.

The Crying Game (film)

• Jaar: 1992
• Regie: Neil Jordan
• Acteurs: Stephen Rea, Forest Whitaker, Miranda Richardson

Verhaal: Een IRA vluchteling ontsnapt naar Londen en neemt er een andere identiteit aan. Ter plaatse ontmoet hij de minnares van een medegevangene.

Verrassend einde: De minnares van de medegevangene blijkt een man te zijn.

Het Grote Slapen (The Big Sleep) – Raymond Chandler (roman)

Verhaal: Een oude kreupele man in een rolstoel doet een beroep op Philip Malowe omdat hij te maken heeft gehad met een oplichter. Het duurt niet lang alvorens Marlowe op een eerste lijk stuit. The Big Sleep werd al herhaaldelijk verfilmd, onder andere met Humphrey Bogart en Robert Mitchum).

Verrassend einde: Detective Philip Marlowe ontdekt dat zijn liefje (de dochter van de man die Marlowe inhuurde om de zaak te onderzoeken) de moordenaar is.

Primal Fear (film)

• Jaar: 1996
• Regie: Gregory Hoblit
• Acteurs: Richard Gere, Edward Norton

Verhaal: De schizofrene, stotterende Aaran Stampler wordt beschuldigd van moord. Zal zijn advocaat zijn onschuld kunnen bewijzen?

Verrassend einde: Nadat hij wordt vrijgesproken, komen we erachter dat Aaron Stamplers hele labiele persoonlijkheid opgezet spel was, een tactiek om niet voor moord te worden aangeklaagd.

De Zomer van Katya (The Summer of Katya) – Trevanian (roman)

Verhaal: Een krankzinnige amateur-historicus, zijn arrogante, decadente zoon en zijn knappe dochter, vermeende geestesverschijnselen, een moord en een beklemmende tragedie spelen de hoofdrol in deze huiveringwekkende roman.

Verrassend einde: Op het einde blijkt dat Katya verschillende persoonlijkheden heeft.