De (home-)studio 13 - Opnemen van de elektrische gitaar

In navolging van eerdere bijschriften, dertiende artikel in een reeks van ongeveer 40 columnachtige artikelen over de homestudio, waarin op luchtige wijze diverse aspecten van het werken in en rond de (home-)studio aan bod komen. Deze artikelen zijn gebaseerd op het eerder door Coen Raad geschreven en reeds verschenen 'Het Grote Opnameboek' en 'Opnemen voor Gitaristen & Bassisten'.

Opnemen van de Elektrische Gitaar

- ‘While my Guitar gently weeps…’
Dankzij de moderne voorversterkers (recording pre-amps) vind ik het opnemen van de elektrische gitaar niet zo lastig (meer). Voorheen ging dat nog met loeiende versterker en microfoon, tenminste als de buren even niet thuis waren. Nu kan ik in mijn homestudio toch ontspannen een heftige solo inspelen. Desnoods ‘s avonds met een hoofdtelefoon op. Opnemen volgens de traditionele manier met een microfoon ervoor betekent vaak relatief hoge volumes, omdat een versterker (meestal een ‘buizenbak’) dan pas een goed en vooral krachtig signaal afgeeft (signaal versus ruis). Eigenlijk is elke serieuze microfoon hiervoor geschikt. Zet de versterker op een stevige fauteuil op enige afstand van de muren. Plaats hier kussens en (akoestische) schotten omheen en hang ook rondom dekens en slaapzakken. Bij een condensator-microfoon zijn minder hoge volumes vereist dan bij de relatief ongevoelige dynamische microfoon. De werkafstand van microfoon tot luidsprekerdoek bedraagt respectievelijk ± 20-50 cm en ±2-5cm. Direct voor de conus levert een direct, soms bijna agressief geluid op (metal/rock), terwijl meer zijwaarts het signaal warmer en voller klinkt (jazz/blues). Meestal is de microfoon onder een lichte hoek geplaatst t.o.v. de loodlijn microfoon-versterker. Regelmatig is een gitarist teleurgesteld, omdat de opgenomen partij zo anders klinkt dan hij gewend is. Nou simpel; dat komt omdat hij nooit met zijn oren op diezelfde afstand van de versterker zit! Plaats zonodig op oorhoogte nog een ambiënte microfoon en meng desgewenst beide signalen in de mix; althans wanneer de techniek en de opnamefilosofie dit toelaten. Een comboversterker is meestal een monobron en dus zowiezo een onnatuurlijke klankbron (vergeleken met een akoestische gitaar). Experimenteer daarom ook eens met extra microfoons (opzij/achter) of een tweede versterker om de ruimtelijke weergave interessanter te maken; experimenteren kan altijd! (zie foto). Blijf dan wel alert op fasekleuring. Of probeer deze tip; plaats een microfoon in een gat aan de onderkant van een metalen emmer vóór de versterker: dát kan bijzondere klanken opleveren.

Voor clean-, crunch- & leadgeluiden mag je de versterker gewoon afregelen; dus net zoals altijd. Ook vervorming e.d. is beslist nodig voor het met overtuiging inspelen van een partij. Wacht echter met het toevoegen van effecten als galm, chorus en delay of zet ze desnoods op een apart spoor en beslis pas of deze signalen in samenhang met de overige bijdragen toegevoegd kunnen worden tijdens de eindmix. Aangezien het gitaargeluid van de gitaarversterker zo persoonlijk en dus ook zo verschillend kan zijn, zijn er geen vaste regels voor toonregeling (EQ) en compressie; wel de volgende vuistregels.

Behandel een clean geluid meer als een akoestische gitaar: dus milde tot stevige compressie (<5:1) met hogere attackwaarden om de aanslag (attack) en boventonen door te laten. De helderheid neemt toe bij 5-6 kHz en mild filteren in het midlaag (300-400 Hz) en een laag-af (150 Hz) kan bijdragen om de cleane partij transparanter in de mix te laten doorklinken; er is dan minder conflict met de basgitaar. Meestal geeft de (buizen-)vervorming bij crunch- & leadgeluid al zoveel compressie, dat deze ingreep niet echt nodig is. Mits goed afgeregeld, is een noise gate zinvoller, maar het is veiliger om dit tot de mix uit te stellen om te voorkomen dat het signaal ongewild te vroeg wordt afgekapt. Ga bij een crunchy geluid uit van een V-vorm: met meer oemph-laag (±100-150 Hz), een dip in het midden (±400 Hz) en veel trashy-hoog (>5 kHz). Om een solo in de mix eruit te laten knallen, kan een lichte versterking bij 3-4 kHz (hot spot) raadzaam zijn. Ingrijpen rond de 400 Hz maakt het signaal desgewenst voller of juist dunner. Een gitaarvoorversterker met gefilterde uitgang (speaker simulator) biedt uiteraard veel meer klankvariaties en controle, maar klinkt ook kunstmatiger.

Met de huidige (digitale) simulatietechnieken zijn er volop keuzes voor versterker, cabinet en zelfs microfoon(-posities). Dat kan handig zijn, maar ook verwarrend zodat je niet meer weet wat en hoe het moet gaan klinken. Zelf gebruik ik mijn vertrouwde Tubeman (Hughes & Kettner), formeel een Recording Station genoemd, die voor een flexibele geluidsbewerking ook nog door een Mindprint Envoice gaat; een opname-voorversterker met een buis. Bedenk dus dat de elektrische gitaar net als de snaardrum in popmuziek heel veel klankgedaanten heeft (gehad) en dat je de waarheid best wel wat geweld aan mag doen, tenzij je voor een puur en eerlijk geluid kiest.Maar dan zou ik zeker geen simulatie-doosjes gebruiken, maar net zoals Eddy van Halen zijn buizenbak ook met een enkele Shure SM-57 opneemt, gewoon een analoge pre-amp of lekker ouderwets: een buizenbak met een microfoon ervoor en gaan! Just like: Yesterday…