Diversen en Thuisstudio

De (home-)studio 16 - Opnemen van de zang

Infoteur: Coenraad12

De (home-)studio 16 - Opnemen van de zang

In navolging van eerdere bijschriften, zestiende artikel in een reeks van ongeveer 40 columnachtige artikelen over de homestudio, waarin op luchtige wijze diverse aspecten van het werken in en rond de (home-)studio aan bod komen. Deze artikelen zijn gebaseerd op het eerder door Coen Raad geschreven en reeds verschenen 'Het Grote Opnameboek' en 'Opnemen voor Gitaristen & Bassisten'.


Opnemen van de zang

Het opnemen van een zangpartij vind ik een hele uitdaging. Vroeger werkte ik met echte zangers, maar aangezien ik te vaak in mijn homestudio zit, heb ik geen vrienden meer en dus zing ik maar zelf...?! In technisch opzicht is het zingen in een echte opnamestudio vaak aangenamer dan in de homestudio; alleen al ómdat de opnamespullen vaak van superieure kwaliteit zijn. Bovendien profiteer je van de ervaring van de technicus om objectief over jouw sessies te waken; hij ziet toe en hoort aan welke opnamen goed zijn. En niet onbelangrijk: hij bedient de knoppen en kan je ook door een heftige sessie heen loodsen. Professionele zangers weten wel hoe zij zichzelf goed moeten voorbereiden. Maar hoe bereidt een minder ervaren zanger zich voor op de opname- of homestudio?

Sing for the day...
Uiteraard moet elke zanger (m/v) zijn teksten en muzikale partijen héél goed kennen, inclusief alle nuances, emoties en klankkleuren. Immers, vanwege de vaak dominante rol van de zang is elke aarzeling of onzekerheid onacceptabel. Een recht voor je neus en op ooghoogte opgehangen A4-vel met de in grote (!) letters uitgeprinte tekst biedt extra zekerheid. Het hoofd niet afwenden, ook niet een klein beetje, want dat kan te horen zijn als een lichte verandering in klank; zeker bij een microfoon met een relatief matige off-axis response (zoals bij de op zich prima Neumann TLM-103). Geconcentreerd repeteren dus.

Doe dat eerst droog en zonder muziek. Doe dat later ook met een ruwe mix of een meelopende sequencer. Nog beter is het om nu al met een simpele microfoon in te zingen. Zet dan bij voorkeur een gesloten hoofdtelefoon op; dit om overspraak van de monitormix naar de microfoon toe te verminderen. Zo kun je alvast wennen aan de vervreemdende invloed van je eigen stemgeluid. Gebruik desnoods maar één schelp, maar dan moet de open schelp natuurlijk geen signaal weergeven! Ook zonder hoofdtelefoon zijn goede resultaten te verkrijgen door bijv. met twee uit uit fase staande monitoren in te zingen (zie tekening).

Wees goed uitgerust, ontspannen en draag ook soepele, geen ‘ruisende’ of ‘krakende’, kleding. Vooraf sporten mág, maar een plotseling tè grote inspanning zal de luchtwegen juist eerder overprikkelen (hoesten). Eet niet teveel en drink zeker geen melk (verslijmend) of koolzuurhoudende dranken (oprispingen). Houd een fles of bidon met water bij de hand. Wees ook alert op het voorkomen van onbewuste bijgeluiden tussen de korte zanglijnen in (smakken, snuiven, keelschrapen, kleding wrijven). Meestal zijn deze bijgeluiden in de mixfase met een noise gate of software-matige editor te verwijderen, althans voor en na elk tekstfragment, maar soms loopt het storend in elkaar over en dan moet dat fragment opnieuw. Beluister daarom aandachtig elke zangpartij afzonderlijk met een hoofdtelefoon op. Neem ook diverse pogingen op, zoals tweede stemmen en/of verdubbelingen. Ga hier eens mee experimenteren in de editor-fase; dus niet alleen in het refrein, maar ook in het couplet. Leuk!

In het echt
Voor de opnamestudio: verschijn op tijd. Let ook op de lichaamshouding bij het inzingen: dus rechtop staand, waarbij je voldoende aandacht besteedt aan open mond-, keel- en borstholten voor een optimale stembalans en ademsteun. Test van te voren uit welke combinatie van microfoon en voorversterker (kanaalstrip?) het beste bij je stemgeluid past. Een (buizen-)condensatormicrofoon en/of (buizen-)kanaalstrip roept vaak dat ‘Larger than life’ gevoel op (werkafstand: 20-50 cm). Maar zelfs met een dynamisch model zijn ook goede studio-opnamen gemaakt (werkafstand: 5-10 cm). Bono van U2 gebruikte regelmatig een Shure SM-58. Sommige zangers nemen zelfs hun eigen spullen mee. David Bowie koos ten tijde van de ‘Reality’-opnamen voor zijn eigen Manley Gold Reference stereo-microfoon met een Avalon VT-737 pre-amp. Dure spullen dus! Een reeds bij de bron goed opgenomen partij is werkelijk een zegen en een zaligheid voor de verdere productie! Tom Jones heeft al zo’n enorme overtuiging en beheersing in zijn stem, dat hij het elke geluidstechnicus wel erg makkelijk maakt.

Ga bij het inregelen na welke microfoonpositie het beste signaal oplevert. Maak met tape een kruis op die plaats, zodat de zanger weet waar hij/zij moet staan bij voor latere opnamen. Een plopfilter (of nylonkous over staaldraad) is beslist nodig om xPplosieve P- & B-klanken tegen te houden. Een beetje galm toevoegen op de monitormix via de hoofdtelefoon geeft meer ‘ademruimte’ in de zanglijnen. Voor veel zangpartijen is milde soft knee-compressie voldoende voor het behoud van emotie en dynamiek: een treshold van 6-9 dB; ratio is ?1:4. Hogere waarden tot aan begrenzen levert een krachtiger en feller geluid op. Kies bij handmatige instellingen de attack rond 25 millisec om de natuurlijke aanzet van elke klank te behouden. Het toevoegen van extra compressie en effecten kan ook pas tijdens het mixstadium weer aan de orde komen. Sing for that day…
© 2007 - 2009 Coenraad12, gepubliceerd in Diversen (Muziek en Film) op 28-04-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Coenraad12 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "De (home-)studio 16 - Opnemen van de zang"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.