De (home-)studio 25 - Werken met (digitale) opnamesystemen

In navolging van eerdere bijschriften, vijf-en-twintigste artikel in een reeks van ongeveer 40 columnachtige artikelen over de homestudio, waarin op luchtige wijze diverse aspecten van het werken in en rond de (home-)studio aan bod komen. Deze artikelen zijn gebaseerd op het eerder door Coen Raad geschreven en reeds verschenen 'Het Grote Opnameboek' en 'Opnemen voor Gitaristen & Bassisten'.

Een goed méérsporenbeleid

Regelmatig verschijnen testen over de nu zo populaire digitale multi-trackers (DMT). Je weet misschien wel dat het elektronische audio-wonderdozen zijn die alles kunnen behalve koffiezetten. Zoals veel muzikanten neem ik in mijn homestudio mijn eigen muziek op. Jarenlang heb ik met plezier gewerkt met 8-sporen recorders. Eerst nog analoog, later kwamen de 16- & 20-bits ADAT-systemen. Pakweg vijf jaar geleden was ik al die dure, maar ruimte-innemende randapparatuur en wirwar van kabels zat. Toen heb ik een groot deel van mijn spullen ingeruild voor zo’n compact digitaal opnamesysteem (de Akai DPS-24); ondermeer vanwege de serieuze specificaties een standaard en in Amerika zelfs een tophit! Inderdaad, het ís een fantastisch apparaat om goed mee te werken, maar er zijn ook nadelen. Graag wil ik de DMT in het algemeen vanuit mijn eigen ervaring aan een aantal hieronder genoemde punten nader belichten.

• Is een DMT een zinvolle aanschaf? Het aanbod is gevarieërd, maar het is tegenwoordig altijd wel een systeem van redelijke tot goede kwaliteit. Overweeg de mogelijkheden, opnamesporen, opties, effecten, e.d. Drumgeluiden zijn welkom, maar de gitaarsimulaties zijn vaak overbodig, omdat veel gitaristen daar allang in zijn voorzien.
• Hoeveel ingangskanalen en aansluitingen heeft de DMT? Zelf dacht ik aan de 12 analoge ingangen voldoende te hebben, maar uiteindelijk kon ik voor mijn klankmodules toch weer een eenvoudige tussenmixer aanschaffen, waardoor ik ook weer nieuwe - zij het korte - kabels moest solderen.
• Heeft de DMT een ventilator? Vrijwel altijd hebben deze vernufte apparaten een ruisende ventilator voor de koeling van de harde schijf. Dat is in feite onacceptabel voor een doelgroep, die doorgaans in dezelfde ruimte opneemt (met gevoelige microfoons) waar zich ook de DMT bevindt. Misschien hadden de ontwerpers eens moeten nadenken over de zogenaamde‘silent cooling’ techniek of specifieke geluiddemping, die steeds vaker in (muziek-)computers wordt toegepast, in plaats van weer 100 effecten erbij.
• Hoe is de kwaliteit van de effecten? Veel effecten, zoals chorus en flanger, hebben geen natuurlijke oorsprong en klinken voor de meeste toepassingen wel voldoende. Een uitzondering hierop is galm, die om overtuigend te klinken – net als de pitch shifter - veel rekenkracht nodig heeft, hetgeen de prijs opschroeft. In plaats van de aanwezige galm, gebruik ik een externe, luxe galm, waardoor het signaal niet de bekende whoeshj-staart krijgt, maar zich in een bepaalde ruimte gewoon naar achteren lijkt te verplaatsen.
• Is 24 bits en 96 kHz een voordeel? Een digitaal signaal verliest bij elke bewerking in het digitale domein een of meer bits, zodat een 24 bits signaal meer intact blijft en meer dynamiek behoudt dan een 16 bits signaal (desondanks kan een goede 16 bits omzetter toch nog beter klinken!). De 96 kHz bemonstering geeft vooral in het hoog meer definitie en is meer voor klassieke opnamen interessant. Het betekent ook een beperking van het aantal sporen, effecten, e.d. Voor popmuziek is 44.1 kHz vaak het beste (niet 48 kHz), temeer omdat dan geen conversiestap nodig is voor de uiteindelijke CD-norm. Zelf neem ik altijd op met een hoogwaardige kanaalstrip om het signaal zo goed mogelijk aan de omzetters aan te bieden. Eenmaal in het digitale stadium kan geen enkele bewerking een matig opgenomen signaal nog verbeteren; hooguit minder slecht maken. Ik neem eerst op via een goede geluidskaart in mijn computer, bewerk het signaal in Cubase en voer het dan terug naar de DMT. Zo behoud ik zowel de flexibiliteit van de (edit-)software, als de stabiliteit van het stand alone-systeem. Terzijde: tegenwoordig zijn er zogenaamde 1-bit omzetters (met een zeer hoge bemonsteringfrequentie in de orde van MegaHertz, maar die ontwikkeling wordt nog niet op grote schaal toegepast).
• Gaat het mixen sneller? Ja en nee. Met automatisering krijg je een mix theoretisch perfect, maar soms ben je veel tijd kwijt om alle Channel On/Off-punten in te voeren. Ook het omschakelen naar andere kanalen en bijbehorende parametermenu’s zijn misschien wel informatief en nauwkeurig, maar veel minder spontaan en intuïtief. Je mist daardoor het overzicht. Dan wil ik soms weer een analoge mengtafel met op elk kanaal eigen potmeters voor EQ en FX. Maar ik heb vooral moeten wennen aan het anders werken; net als pen en papier versus een moderne tekstverwerker.
• Wordt de muziek er beter door en... is mijn muziek er nu beter door geworden. Noodgedwongen besteed ik meer tijd aan ‘de techniek’ en minder aan de muzikale aspecten. Maar ach, je bent toch lekker bezig…?! En daar is die thuis/hobby/studio toch voor bedoeld?!