Diversen en Thuisstudio

De (home-)studio 37 - De Praktijk I: Tips & Tricks

Infoteur: Coenraad12

De (home-)studio 37 - De Praktijk I: Tips & Tricks

In navolging van eerdere bijschriften, dertigste artikel in een reeks van ongeveer 40 columnachtige artikelen over de homestudio, waarin op luchtige wijze diverse aspecten van het werken in en rond de (home-)studio aan bod komen. Deze artikelen zijn gebaseerd op het eerder door Coen Raad geschreven en reeds verschenen 'Het Grote Opnameboek' en 'Opnemen voor Gitaristen & Bassisten'. Opmerking: ik heb geen financiële belangen (meer) bij de verkoop van mijn boeken!


De Praktijk I - Tips & Tricks

In deze Infonu een aantal nuttige tips voor het gebruiken van toonregeling (EQ) en compressie.

EQ-tips

  • Gebruik geen EQ tijdens het opnemen, hooguit om extreme pieken te corrigeren.
  • Stel EQ uit tot na de beoordeling van de onderlinge samenhang in de eindmix.
  • Met een parametrische EQ zijn lastige signalen vrij nauwkeurig te corrigeren.
  • Elk instrument heeft een frequentiegebied, dat bepalend is voor het karakter.
  • Versterking van dit specifieke gebied vermindert de headroom van het signaal.
  • Extreme versterking drukt bovendien andere signalen weg.
  • Zet allereerst de panorama-regelaar centraal en activeer de PreFadeListen (PFL)-functie.
  • Zet vervolgens de potmeter eerst op extreme versterking of verzwakking (±15 dB).
  • Zoek dan met de sweep-potmeter de frequentie van de storende hot spot op.
  • Controleer deze piek zowel gehoormatig, als met de VU-meter (clip/overload).
  • Kies op basis van de totale mix voor milde versterking of juist een verzwakking.
  • Filtering laat de instrument-specifieke klank en de harmonische inhoud intact.
  • Het conflicterende frequentiegebied is nu verzwakt, maar het signaal behoudt zo toch het karakteristieke geluid door het intact laten van de overige frequenties.
  • Filtering van 5-10 dB geeft meestal geen opvallend storende klankverschillen.
  • Denk echter bij versterking altijd in kleine stappen van hooguit 2-4 dB.
  • Teveel versterking van de hoge frequenties (>6 kHz) versterkt ook de waarneembare ruis.
  • Teveel EQ leidt tot vervorming en/of faseverschuiving (kamfilter-effect).
  • Meervoudige versterking laat de mix wel harder klinken, maar niet duidelijker.
  • Filteren houdt het karakter en de onderlinge samenhang vaak beter overeind.
  • Compenseer elke versterking zonodig met de [Gain]-potmeter en de volumefader.
  • Controleer elke wijziging met de solofunctie(s) en de VU-meters.
  • Zang en melodielijnen ontlenen hun verstaanbaarheid in het gebied bij 3-4 kHz.
  • Filter zonodig de conflicterende of overlappende frequenties van de begeleiding (gitaren, toetsen, blazers) uit dit gebied om de verstaanbaarheid van de melodielijnen te vergroten.
  • Werk zoveel mogelijk met contrasten en breng een hiërarchie aan in de ruimte (denk aan: h x b x d).
  • Overlappende instrumenten zijn makkelijker te onderscheiden door bijvoorbeeld het conflicterende gebied van het ene signaal te filteren en van het andere signaal te versterken.
  • Houd een mix open door lage frequenties te filteren bij instrumenten, die geen functionele bijdrage leveren aan de muziek (eventueel met laag-af filter).
  • Gebruik regelmatig een bypass- of aan/uit-schakelaar voor een kritisch oordeel.

Compressie-tips

Het instellen van een compressor is niet echt eenvoudig en bovendien verschillen de bedieningsorganen en functies nog weleens per ontwerp. De volgende checklist kan helpen.

  • Regel het binnenkomende signaal (Input) zodanig af, dat de VU-meter/LED-bar ongeveer 0 dB aangeeft.
  • Stel de threshold zodanig in, dat alleen de harde passages (piek of RMS) op de VU-meter een compressie van hooguit 3 tot 6 dB meekrijgen. Bij limiten bepaalt de instelling van de threshold vrijwel altijd het plafond van het dynamisch bereik.
  • Stel de ratio in - afhankelijk van het aangeboden signaal - op bijvoorbeeld 2:1 (mild) of 4:1 (normaal), 6:1 (stevig) of >>10:1 (limiting).
  • Gebruik bij voorkeur altijd soft knee-compressie, aangezien het signaal dan een muzikaler bewerking ondergaat. Gebruik hard knee-compressie alleen als een speciaal effect op bijvoorbeeld percussie. De meeste compressoren zijn echter standaard uitgevoerd met een muzikalere soft knee-respons.
  • Een automatische instelling voor attack en release is als uitgangspunt ideaal, zeker voor signalen met veel wisselende dynamiek (zang, basgitaar, overall mix). Begin anders met een attack van 10-40 millisec en een release van een halve seconde (500 millisec).
  • Gebruik de Output-potmeter pas na de voorgaande instellingen om het uitgaande niveau weer terug te brengen op 0 dB (gain make up). Hiermee blijft het niveau van het bewerkte signaal op Unity Gain ten opzichte van het oorspronkelijke signaal, maar klinkt wel compacter en beter hoorbaar in de mix.
  • Probeer elke wijziging altijd gehoormatig te controleren. Het gehoor is veel kritischer dan welke instelbare parameter ook. Als het overtuigend en muzikaal blijft klinken, zijn de instellingen goed gedaan.
© 2007 - 2010 Coenraad12, gepubliceerd in Diversen (Muziek en Film) op 25-05-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Coenraad12 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "De (home-)studio 37 - De Praktijk I: Tips & Tricks"


Door Coenraad12 (infoteur) op 27-12-2007

Beste Rob,

Het is het beste om aan de A/D-omzetters (ervan uitgaand dat je digitaal opneemt; maar ook analoog geldt dat) een zo optimaal geluid gaat aanbieden. Voor een band geldt dat ook. Maar maak wel keuzes. Een zanger met een 'constant' krachtige stem (a la Tom Jones) heeft weinig compressie nodig, maar nog wel een beetje peaklimiting. Bekkens idem dito (liever niet comprimeren). Bas en slaggitaar ook, maar een overstuurde eleketrische gitaar heeft door de (buizen-)vervorming al zoveel compressie dat het niet mooi meer wordt. Hooguit een beetje begrenzen.
Een compressor maakt het geluid vaak 'smoother'. Een teveel haalt alle dynamiek weg en maakt het daardoor soms ook minder vol. Een compressor goed instellen blijft lastig. Naderhand kan ook. Met analoge systemen is dat zelfs beter, omdat je dan het overzicht in de mix kan waarnemen, maar met digitale signalen betekent elke (be-)handeling een degeneratie van het oorsponkelijke signaal. Een slecht opgenomen signaal wordt nauwelijks beter; een goed opgenomen signaal ironisch genoeg wel. Je oren vertellen het wel wat jhet beste is. Je moet het soms zelf ondervinden. Expres even fout doen is dan een 'slimme' truc.

Door Rob op 10-12-2007

Als ik mijn gitaar wil opnemen met een computer, dan probeer ik altijd een zo 'vet' mogelijk signaal te krijgen.
Is het dan verstandig om, voordat het signaal van mijn gitaar die computer ingaat, eerst een compressor te plaatsen? Als dat zo is, en ik wil een hele band opnemen, moet ik dan voor elk instrument een aparte compressor gebruiken?
Ik heb ergens gelezen in 'het grote opnamenboek' dat het niet verstandig is om het signaal ná opname op te vijzelen met een compressor.

Dus de vraag is: voor ieder instrument een aparte compressor (is duur) of naderhand opkrikken (ten koste van kwaliteit). Wat is de beste manier om een zo breed mogelijk signaar VOOR de ingang van de computer te bereiken?