Homestudio en Thuisstudio

De (home-)studio 40 - Microfoons II

Infoteur: Coenraad12

De (home-)studio 40 - Microfoons II

Na een reeks van ongeveer 40 columnachtige artikelen over de homestudio, nu een serie waarin ik in meer detail aandacht schenk aan bepaalde aspecten in en rond de opname- & homestudio. De teksten van deze artikelen zijn gebaseerd op het eerder door mij geschreven 'Het Grote Opnameboek' . Opmerking: ik heb geen financiële belangen (meer) bij de verkoop ervan!


Andere Microfoontypen

Buizenmicrofoons
Vóór de ontwikkeling van de huidige elektronica waren de ontwerpers van microfoons aangewezen op een elektronenbuis als voorversterker. Een aparte voorversterker was namelijk nodig om de buizenmicrofoon van een stabiele voeding te voorzien. De buizentechniek had echter een groot aantal nadelen, zoals een korte levensduur en een hoge storingsgevoeligheid. Met de komst van halfgeleidertechnieken (transistoren) behoorden deze problemen grotendeels tot het verleden. De huidige generatie condensatormicrofoons heeft echter een goede vervanging gekregen door transistorschakelingen en soms ook met speciale FET’s (= field effect transistor).

De laatste tijd is het gebruik van buizenmicrofoons weer populair. Deze tendens is onder meer veroorzaakt door de digitale revolutie en de herbeleving van de sixties. Deze microfoontypen maken gebruik van een eigen voeding (bijvoorbeeld van AKG, Neumann of Røde). Bij de buizenmicrofoon betekent het buizenstadium doorgaans een gehoormatige verbetering van het op te nemen signaal. Vooral de zang klinkt vol en stevig, die vooral bij harde passages een soort gecomprimeerd signaal laat horen; dit is het gevolg van de niet-lineaire respons van een buizenschakeling (tube saturation). De aanwezigheid van het buizenstadium is voor sommige geluidsbronnen minder geschikt. Bij een akoestische gitaar resulteren de opnamen met bepaalde buizenmicrofoons in een toename van de ruis én in een verminderde definitie van het geluid. Ook klinkt het vaak modderig. Een buizenmicrofoon zal hier eerder een persoonlijke keuze van geluidstechnicus of muzikant zijn.

De Pressure Zone Microphone ofwel grensvlak-microfoon (PZM) is een vlakke microfoon die op een muur, tafel of vloer te bevestigen is. Voor dit type geldt dat hoe groter het oppervlak is, hoe groter de basrespons. De PZM is geschikt voor ambiënte en akoestische opnamen. De signaal/ruisverhouding is matig en het opnemen van zachte signalen is dus af te raden.

De back-elektretmicrofoon is enigszins op te vatten als een goedkope condensatormicrofoon, maar beschikt over een vaste polarisatievoeding en een door een batterij geleverde voedingsspanning (back elektret) voor de transistorversterker. De kwaliteit van de geluidsregistratie is vaak heel behoorlijk en ligt ergens tussen de dynamische en condensatormicrofoons in. De laatste jaren is dit type met succes doorontwikkeld en er zijn ook prima budgetmicrofoons verkrijgbaar (zie Infonu-39), zoals de bekende Audio-Technica AT-4033A en recenter de AKG C-2000/C-4000.

De bandmicrofoon was vroeger populair, maar wel kwetsbaar. Het systeem werkt volgens een vergelijkbaar principe als de dynamische microfoon. In plaats van membraan en stemspoel vangt een kapsel met een dunne band (ribbon) de trillingen op, die als een spoel werkt met maar één winding. Door de lage eigen resonantiefrequentie kan de microfoon lage frequenties (tot 30 Hz) registreren. Door de hoge gevoeligheid van de band is deze microfoon ongeschikt voor opnamen in de open lucht. Het model is gewaardeerd vanwege de eerlijke en warme registratie bij akoestische opnamen van koren en orkesten, maar ook bij gitaarversterkers, zoals producer Steve Albini vaak toepast. Tegenwoordig brengen Beyerdynamic (M-130/160), Oktava en Royer weer goede modellen uit.

Onderhoud van microfoons

Microfoons zijn op te vatten als de zintuigen van de audioketen. Wees zuinig op deze vitale onderdelen.
  1. Dynamische microfoons hebben een robuust uiterlijk en zijn veelal ontworpen voor het zware werk on the road en gaan bij normaal gebruik een leven lang mee. Berg ze desondanks direct op na gebruik.
  2. Condensatormicrofoons zijn kwetsbare instrumenten, waarvoor meer zorgvuldigheid nodig is.

  • Berg een ongebruikte microfoon bij voorkeur direct op in een droge en stofvrije bewaarplaats, zoals een fotokoffer. Eventueel kan plaatsing van een zakje silicagel het nog aanwezige (condens-)vocht opnemen.
  • Een foutje is snel gemaakt tijdens een heftige opnamesituatie; zeker in een beperkte studioruimte. Leg daarom microfoonkabels uit de looppaden en/of leg ze vast op de grond met stevig tape (gaffa).
  • Gebruik een stabiel microfoonstatief van een degelijke kwaliteit; ook bij dynamische microfoons. Leid de microfoonkabel langs de buis om omvallen of omtrekken te voorkomen, waardoor de microfoon en zelfs de luidsprekers kunnen beschadigen. Door de val geeft de microfoon een ongecontroleerd signaal af. Houd de poten van het statief zoveel mogelijk uit het looppad: weg van bewegende voeten.
  • Laat de microfoon niet onnodig lang op het statief staan. Dat geldt natuurlijk niet voor situaties waarin na veel afstellen en bijregelen eindelijk een goede opstelling is bereikt. In deze gevallen kan een stofkap of plastic zak tijdens langdurige pauzes het binnendringen van vocht, rook en vuil verminderen.
  • Gebruik voor de zang bij voorkeur een plopscherm. Niet alleen in geluidstechnisch opzicht nodig om de plotseling hoge drukken van p- en b-klanken te reduceren, maar ook om speeksel tegen te houden.
  • Gebruik geen oude, poreuze wind- of stofkap, aangezien de vrijkomende deeltjes schuim mogelijk in het inwendige van de microfoon terechtkomen.
  • Om na te gaan of een condensatormicrofoon functioneert is het onverstandig om in de microfoon te blazen (vocht, plotselinge luchtdruk) of op het metalen rooster te tikken. Knip met de vingers op een afstand van 10-20 cm of schraap zacht over het externe rooster om na te gaan of alles goed werkt.
  • Bij extreme geluidsdrukken kan het membraan tegen de achterste elektrode aankomen, waarbij de zo ontstane spontane elektrische ontlading het diafragma en de elektronische circuits kan beschadigen.
  • Vermijd roken, aangezien teer, vet en stof zich op het kwetsbare membraan kunnen vasthechten, zodat de delicate registratie zal afnemen. Laat schoonmaken of reparaties over aan vakbekwaam personeel.
  • Controleer microfoons, die doorgaans in een rokerige of stoffige omgeving worden gebruikt. Factoren als stof, rook en de luchtvochtigheid (ook speeksel) verstoren de preciese werking van het membraan.
  • Vermijd plotselinge temperatuurwisselingen. Als de microfoon van een relatief koude naar een warme omgeving gaat, zorg dan voor voldoende ‘opwarmtijd’. De vorming van condens op het membraan kan de effectieve werking verminderen. Vervoer de microfoon in deze situaties in een geschikt opbergkoffer. Ook ‘s ochtends in een nog koude studio direct beginnen is om die reden niet aan te raden.
  • Laat de microfoon een bepaalde tijd (±1 uur) van te voren wennen aan de omgevingstemperatuur om condensvorming op de membraan te minimaliseren. Houd hier wel rekening mee in de tijdsplanning.
© 2007 - 2008 Coenraad12, gepubliceerd in Diversen (Muziek en Film) op 03-06-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Coenraad12 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "De (home-)studio 40 - Microfoons II"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.