Film En Video en Toho

Godzilla vroeger en nu

De tijd dat een man in een plastic kostuum kroop en vreemde geluiden maakte, is al lang voorbij. Dat moest ook monsterovergrootvader Godzilla ondervinden. Het beest lijkt in geen lichtjaren meer op zijn origineel.


Toho

Toen Godzilla voor het eerst opdook uit de Tokyo Bay midden jaren vijftig, was de Amerikaanse bezetting van Japan net op zijn einde gekomen en waren de Verenigde Staten de H-bom aan het testen op de Marshall Islands. Bovendien was de monsterfilm, aangevoerd door King Kong (1933) en The Beast From 20.000 Fathoms (1953), groot nieuws aan de kassa. Japan kon niet achterblijven en dus creëerden de Toho-studio’s een reuzenmonster, een mutant gevormd door nucleaire testen, dat steden verwoestte door zijn adem van vuur, net zoals de Enola Gay deed over Hiroshima. De film was zo een groot succes op Japanse bodem dat er in 1966 een Amerikaanse versie volgde: Godzilla: King of the Monsters. Het verhaal werd aangepast aan de westerse markt en kreeg ook een Amerikaanse ster, Raymond Burr (Ironside).

De toeloop was ook daar zo groot dat het meteen weer naar Japan werd overgevoerd. Er volgden nog 22 andere films en bijna allemaal werden ze in Amerika verspreid. Godzilla werd in een mum van tijd een cultfenomeen en kreeg steeds gevaarlijker tegenstaanders, waaronder King Ghidora (een driehoofdig soort draak), Mothra (een vrouwelijke motachtige) en

Rhodan (een vliegende mutant van een preshistorisch reptiel). Enkel in de jaren zeventig deed Godzilla het wat minder en dus werd de filmproductie stilgelegd. De verkoop van gadgets, video’s en Godzilla-stripboeken was daarentegen nog steeds hoog.

In 1984 besloot Toho, naar aanleiding van het dertigjarig bestaan van Godzilla, hem weer nieuw leven in te blazen. Het was dan ook sterk voorspelbaar dat de Hollywood-versie vroeg of laat op de markt zou komen. “Godzilla was één van de concepten van de jaren vijftig dat nog nooit in een moderne vorm was gegoten. Waarom het niet moderniseren?” aldus Roland Emmerich, regisseur van de Hollywood-versie van Godzilla.

Roland Emmerich

Emmerichs Godzilla is op velerlei vlakken anders dan zijn voorgangers. De Toho-films die tussen 1954 en 1995 zijn gemaakt, zijn immers vooral geliefd om hun onhandige effecten (man in kostuum), dit in tegenstelling tot de speciale effecten van vandaag. Devlin zegt hierover: “We hebben het beest recht-toe-recht-aan gemaakt, helemaal kitsch, nostalgisch, camp en Burton-esque.” Emmerich was oorspronkelijk zelfs niet geïnteresseerd in deze camp – de reden waarom de producers ook mensen als Jan De Bont aanklampten – maar hapte nadien wel toe toen hij op het idee kwam Inoshiro Honda’s origineel te herwerken. “Het is een fantastische film,” zegt Emmerich over het origineel. “Het is angstaanjagend, er is een wetenschapper die uitdoktert hoe hij het monster kan doden, er is de liefdesaffaire, al deze dingen die mensen al lang vergeten zijn. En als ze de technologie van vandaag hadden, had het monster er ook helemaal anders uitgezien.”

De Toho-studio’s stelden een 75-pagina’s dik compendium op met regels waaraan Emmerich en Devlin zich moesten houden. Zo moest Godzilla vier klauwen hebben aan elke hand, maar slechts drie tenen aan elke voet. Hij moest vis eten in plaats van

mensen, mocht er niet onnozel uitzien en niet sterven. Dit boek werd overhandigd aan Devlin en Emmerich op het moment dat de twee tekenden om de film te maken. “We waren verplicht het te lezen alvorens we het script schreven,” aldus Devlin. De regels waren vooral van belang voor Patrick Tatopoulos, maker van de buitenaardsen in Independence Day, en aangeworven om Godzilla in een moderner ‘kostuum’ te steken. En dus faxte Emmerich de parameters van de studio door naar Tatopoulos. Alleen, deze beweerde de fax nooit te hebben ontvangen en dus brak zijn versie van Godzilla met ongeveer elke regel opgesteld door Toho.

Devlin en Emmerich kregen uiteindelijk toch gelijk. “Ik zei tegen die Japanse kerels dat het grootste verschil zou zijn dat het dier lenig is omdat het ook snel moet zijn. Ik zei hen ook: Mannen, ofwel doen we het op deze manier, ofwel doen we het helemaal niet,” aldus Emmerich. Dat argument had enige waarde omdat Toho de Japanse distributeur was van Devlins en Emmerichs Independence Day. Vandaar dus dat deze Godzilla totaal niet op zijn soortgenoten lijkt. Zo is het zoogdierachtige van de Japanse films – Gojira is een amalgaam van kujira (walvis) en gorira (gorilla) - verdwenen en heeft het plaatsgemaakt voor het voorhoofd van een krokodil, de aanstellerij van een iguaan, het kruipen van een T-rex en een draakachtige kin in plaats van een vaderlijke adamsappel. “We creëerden een dier, geen monster,” aldus Tatopoulos. Het enige dat echt bleef behouden was de Godzilla-brul en dan enkel uit praktische overwegingen. Toen een heel studioteam het geluid niet bleek te kunnen reproduceren werd dus gewoon geopteerd voor het origineel.

Deze aanpassingen waren volgens de Toho-studio’s ook mogelijk omdat Godzilla al een hele traditie heeft wat veranderingen betreft. Godzilla zag er met elke film anders uit. Zijn ogen stonden bijvoorbeeld aan de zijkant van het hoofd, verplaatsten daarna naar het voorste gedeelte en staan voor de film van Roland Emmerich opnieuw opzij. De wilde en ontembare Godzilla uit 1954 is ook verschillend van het relatief goedaardige monster dat slag voert met de driehoofdige Ghidora in Destroy All Monsters (1968), van de nationalistische Godzilla die de Amerikaanse King Kong naar het leven staat in King Kong versus Godzilla (1963) en van het milieubewuste monster dat op de vuist gaat met een hoop sneeuwmodder in Godzilla vs. the Smog Monster (1972).

Godzilla gadgets

De grootste mutatie van het Godzilla-fenomeen is tegenwoordig echter in de winkels te vinden. Daar neemt hij de vorm aan van wekkers, tandenborstels en zelfs toiletrolhouders. En wie zelf eens in de huid van Godzilla wil kruipen kan dat doen met de Godzilla-pyjama (inclusief hoofd).
© 2008 - 2009 Avalon, gepubliceerd in Film en Video (Muziek en Film) op 30-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Avalon is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Godzilla vroeger en nu"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.