Filmanalyse Paris, Texas

In de roadmovie Paris, Texas (1984, Wim Wenders, USA), duikt hoofdpersoon Travis na een langdurige afwezigheid plotseling op in Zuid-Texas en ziet hij voor het eerst in vier jaar zijn zevenjarige zoon Hunter. Nadat het aanvankelijk niet perfect botert tussen Travis en Hunter, gaan ze samen op zoek naar Jane (de moeder van Hunter), die net als Travis al vier jaar lang volledig van de aardbodem verdwenen lijkt. Na de hereniging van moeder en zoon verdwijnt Travis weer.

Eenzaamheid en de schoonheid van het zuiden

Het eerste shot in de film is een aeriel shot (shot uit de lucht), waarin een weids, kaal en leeg woestijnlandschap getoond wordt. Helemaal alleen, te midden van het oneindige, lege gebied staat één persoon, de protagonist Travis (gespeeld door Harry Dean Stanton). Hij loopt geïsoleerd van de buitenwereld en ogenschijnlijk doelloos door het landschap. Zijn willekeurige richting wordt later goed getoond als hij simpelweg een spoorbaan of een rij elektriciteitsmasten volgt.

De grootse leegte en schoonheid van de landschappen wordt benadrukt door verschillende extreme long shots. Er zitten door de film heen verschillende inserts van dit soort shots om de mooie omgeving te benadrukken. Vaak zijn deze shots bewegende shots, bijvoorbeeld als de auto’s van Walt en Travis door de landschappen gefilmd worden. De schoonheid van de landschappen wordt ook versterkt door een polaroid filter, waardoor de kleurverzadiging en het contrast (bij de shots in de openlucht) beter uitkomen.

Roadmovie

Vanwege het feit dat Paris, Texas een roadmovie is, wordt er naast de personages in de auto ook nadruk gelegd op het landschap om hen heen. Het landschap en de personages zijn beide in focus. Dit betekent dat er gebruik gemaakt wordt van een diopterlens. Verder is het opvallend dat in de auto de ogen van de bestuurder vaak zichtbaar zijn in de achteruitkijkspiegel. Dit is opvallend, omdat op dat moment meestal ook nog het lichaam van de bestuurder of de omgeving in focus wordt getoond.

Er zijn veel situaties in de film waar lange dialogen gevoerd worden. Hierdoor is de gemiddelde shotlengte vaak relatief lang. Het meest extreme voorbeeld hiervan is als Travis met Jane praat door een two-way mirror. Jane weet hierdoor in eerste instantie niet dat ze met Travis praat. Travis vertelt de geschiedenis van hun relatie in de derde persoon. Hierdoor beseft Jane langzaamaan dat Travis aan de andere kant zit. Tijdens dit proces van besef wordt drie minuten lang het zwaar geëmotioneerde gezicht van Jane getoond. De spiegel die tussen hen in staat, symboliseert de afstand die tussen hen bestaat, ondanks dat ze fysiek zo dichtbij elkaar zijn.

Muziek

Bij de dialogen zijn er meestal alleen wat diegetische geluiden aanwezig, zoals bijvoorbeeld de geluiden van auto’s en vliegtuigen. Als er geen dialogen gevoerd worden, is de non diegetische muziek vaak belangrijk. In het verloop van de film wordt duidelijk dat veelal dezelfde (non diegetische) muzikale motieven worden gebruikt voor soortgelijke situaties.

De muzikale thema’s versterken de omgeving en de emotionele vorm van het verhaal. Het thema uit de openingsscène, ‘Dark Was The Night’ van Ry Cooder, komt meerdere keren voor in de film als er weidse landschappen of lege straten getoond worden. De muziek is net als deze landschappen ‘leeg’. De muziek is leeg te noemen, omdat het minimalistisch is. De titel van het thema is zeer passend als Travis op het einde alleen in de nacht verdwijnt.

Er zijn verschillende variaties op het hoofdthema. In bijna alle variaties zit slide gitaar. De slide gitaar representeert het geluid van de zuidelijke staten. De variaties komen vooral langs als Travis alleen of met zijn broer of zoon met de auto op pad is.

Naast de variaties is er ook één steeds terugkerend thema dat niet gebaseerd is op het hoofdthema. Het is een emotioneel gitaarstuk met een laag tempo. Dit muziekstuk komt iedere keer terug in het verhaal als Travis te maken krijgt met emotionele gebeurtenissen uit het verleden. Zo is dit thema bijvoorbeeld belangrijk als zijn broer voor het eerst over zijn zoontje begint te praten. Ook is deze muziek aanwezig als Travis een Super 8 filmpje kijkt met handheld beelden van vroeger, toen hij en zijn gezin nog gelukkig waren. Hier ziet Travis de verloren tijd terug. De muziek wordt dus ook duidelijk gebruikt om het eenzame karakter van Travis te benadrukken.

Verlangen

De stem van Travis heeft ook de kenmerken van iemand die lange tijd niet onder de mensen is geweest. Travis praat weinig, het eerste deel van de film praat hij zelfs helemaal niet. Als hij wel praat, praat hij rustig en monotoon. Dit in tegenstelling tot zijn broer en vooral zijn zoon, die meestal heel levendig praat. De broers hebben wel weer een overeenkomst qua accent. Ze hebben beide een beetje een ‘Southern’ accent, omdat ze samen zijn opgegroeid.

Bij de scène waar Jane en Travis met elkaar praten, is het geluid ook erg opvallend. Ze moeten met elkaar praten via een microfoon, omdat er een two-way mirror tussen hen in zit. Hierdoor klinken hun stemmen lichtelijk vervormd.

Het verlangen van Travis om naar het plaatsje Paris in Texas te gaan staat niet alleen symbool voor zijn verlangen naar de liefde en het mooie (Parijs), maar ook voor zijn bevrijding uit zijn eenzaamheid, omdat Parijs ook symbool staat voor drukte. Na zijn reis beseft hij dat hij de drukte uit het verleden (nog) niet aan kan en continueert hij zijn lange, eenzame reis met de wetenschap dat hij Jane en Hunter herenigd achter laat.