Shakespeare in Love - Recensie

"Shakespeare In Love is een exploratie van de menselijke creativiteit," zegt scenarist Marc Norman. De artisticiteit van de bard komt in het verhaal immers uitvoerig aan de orde. Maar ook die van Norman zelf wordt ten top gedreven. Het script is zo intelligent en grappig dat we bijna gaan geloven dat Shakespeare het zelf heeft geschreven.

Wat Shakespeare In Love boven de middelmaat doet uitstijgen, zijn de verschillende niveaus waarop de film actief is. Het verhaal concentreert zich op de vraag waar Shakespeare (Will voor de vrienden) zijn inspiratie vandaan haalt - een ideetje dat scenarist Marc Norman te danken heeft aan de nieuwsgierigheid van zijn zoon. Nochtans is Shakespeare In Love niets meer of minder dan een fantasierijke opborreling van Norman en co-scenarist Tom Stoppard (de man die het geniale Rosencrantz & Guildenstern Are Dead schreef, waarin twee nevenpersonages uit Hamlet de hoofdrol spelen), een fantasietje dat door de vele research die eraan voorafging misschien wel voor een groot gedeelte waar is.

In het centrumverhaal zien we hoe de bard werkt aan een nieuw toneelstuk: Romeo & Ethel The Pirate's Daughter. Werken kan je het eigenlijk niet noemen. Meneer zit gewoon verschillende versies van zijn handtekening uit te proberen. Writer's block noemen ze zoiets. Maar de druk om een nieuw stuk af te leveren is groot. Er heerst een enorme concurrentie tussen de twee grote Londense theaters de Rose en de Curtain Theatre. Vandaar dat er al audities gehouden worden voor zijn ongeschreven stuk. De kandidaten zijn desastreus. Maar dan verschijnt een jongeman op het toneel die zo goed is dat hij de jonge Will helemaal over zijn toeren brengt. Will heeft zijn ware Romeo gevonden. Of is het zijn Juliet, want die jonge man is eigenlijk een verklede vrouw (de dames werden nu eenmaal niet geduld op de Elizabethaanse podia). Enkele hevige vrijpartijen én een vlotte pen zijn het resultaat. Hun liefdevolle mijmeringen tegenover elkaar vinden al snel hun eeuwigheid op papier, net als de hindernissen die hun relatie in de weg staan. Zelfs de beroemde balkonscène zit er in, zij het met een iets pijnlijkere afloop.

Maar net zoals alle andere schrijvers put Will zijn inspiratie ook uit details van het dagelijkse leven: gesprekken die hij hoort op straat, zijn eigen woordenstroom bij de psycholoog (!), suggesties van vrienden en collega's (het oorspronkelijk idee voor Romeo & Juliet zou van Christopher Marlowe komen), enzovoort. Het gaat eigenlijk om referenties naar zijn gehele oeuvre, niet gewoon naar Romeo & Juliet. Dialogen, one-liners en situaties uit al zijn werken worden op een hels tempo afgevuurd en allen hangen ze samen met het overkoepelende liefdesverhaal. Zo wordt heel Shakespeares erfenis op een geniale wijze met elkaar verweven.

Shakespeare In Love zit vol met zulke spitsvondige details, al moet je natuurlijk wel wat vertrouwd zijn met zijn oeuvre om ze allemaal te kunnen vatten. De vermeende homoseksualiteit van de bard is er zo één van (Viola valt hem pas op als ze zich als man verkleedt) of de in vraag gestelde maagdelijkheid van koningin Elizabeth ("She's been plucked since I saw her last - and not by you. It takes a woman to know these things"). Er zit ook een scène in de film waarin Will een gesprek aanknoopt met een straatjongen die hem vertelt dat Titus Andronicus zijn lievelingsstuk is omdat daarin mensen worden onthoofd. Zijn naam: John Webster, de man die later bekend zou worden met zijn sadistische toneelwerken.

Maar een specialist hoef je zeker niet te zijn om van Shakespeare In Love te houden. De affaire tussen Will en Viola is lief en passioneel, het verhaal hilarisch grappig en de schoonheid van de acteurs (Joseph Fiennes als Shakespeare, Gwyneth Paltrow als Viola) oogverblindend.

Ook de vele gelijkenissen met het hedendaagse Hollywood zullen velen niet ontglippen: de concurrentiestrijd tussen de Londense theaters staat symbool voor de rivaliteit tussen de grote filmstudio's. Ben Afflecks personage Ned Alleyn strijkt als enige een grote gage op dankzij zijn naambekendheid en velen noemen zichzelf schrijver en acteur zonder dat ze dat ook werkelijk zijn.

Norman en Stoppard hebben het script geschreven al zou de bard het hen zelf hebben ingefluisterd. Alles wat zijn werk kenmerkt, is in de film aanwezig: het prachtige taalgebruik, de vunzige grapjes, de mengeling van verschillende genres, verkleedpartijen. Als Shakespeares werk geniaal was, dan is Shakespeare In Love dat ook. Hier kan en mag niemand ongevoelig voor blijven. © 2008 - 2009 Avalon, gepubliceerd in Filmrecensies (Muziek en Film) op 02-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Avalon is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• CD recensie: Lionel Richie 'Back to front': Back to front is een verzamelalbum van Lionel Richie en zijn successen bij de Commodores. Dit album werd in 1992 uitgebracht door Motown. Het album heeft op de nr1…
• Sir Laurence Olivier: Alom gerespecteerd Engelse acteur en, regisseur. Hij haalde talloze prijzen binnen en toch is hij niet bij iedereen bekend. Van Shakespeare’s Othello, tot Hitchcock’s Rebecca tot de Naz…
• Shakespeare zijn "Much ado about nothing" in filmversie: De meeste mensen die William Shakespeare zien staan denken aan zware stukken met veel dramatiek. Met “ Much ado about nothing” is niets minder waar. H…
• CD recensie: Sultans Of Swing - Dire Straits: Sultans Of Swing is het tweede compilatie-album van Dire Straits uit 1998. Het is tien jaar na Money For Nothing uitgebracht. Voor een gedeelte overlappen de num…
• Evita - de Musical: Na 12 jaar van afwezigheid in de Nederlandse theaters zal dit jaar Evita weer verschijnen. Evita is een van de meest bekende musicals geschreven door Tim Rice en Andrew Lloyd Webber. Dit…