Visconti: meester van het neorealisme

Graaf Luchino Visconti di Modrone (1906-1976) behoort tot de grootste filmregisseurs van de twintigste eeuw. Hij was zowel een aristocraat als marxist, meester van rauw realisme als van subliem melodrama.Zijn films getuigen van zowel diep psychologisch als van historisch-cultureel inzicht.

Ossessione

In 1942 verscheen Ossessione. Het was de eerste volledige neorealistische film van de 20e eeuw. De intro vormt het intrigerende geluid van een rijdende trein. Het neemt ons mee naar die typische Italiaanse sfeer van Visconti’s films. Het is een wereld vol passie waarin hartstocht plots ontvlamt. Met ogen die zonder woorden veel zeggen. Een wereld waarin de man koste wat kost die ene vrouw wil hebben, zodra hij haar ontmoet. Ook de zwerver overvalt deze obsessie. Zal hij zich aan haar hechten? Je kunt niet je leven lang blijven zwerven. Vroeg of laat zal je je toch ergens moeten vestigen. Ossessione is het klassieke verhaal van erotische obsessie, moord en bedrog.

Bellisima

Na een documentaire over de Italiaanse Partizanen (1945) regiseerde Visconti veel modern toneel en maakte hij naam als operaregisseur. In 1951 voltooide hij de komische film Bellisima met Anna Magnani. Haar kracht lag vooral in het dramatische en melodramatische. Bellisima is een bijtende satire op de valse glamour van de filmwereld. Met als inzet een filmrol laten moeders hun dochtertjes oefenen en zweten. Hun drijfveer wordt verwoord door een van de moeders. ‘Ik wil dat ze het beter krijgt dan ik. Geen blauwe plekken.’ Ze weten nog niet dat de filmwereld bol staat van corruptie.

Rocco E i Suoi Fratelli

In 1960 verscheen zijn veel geprezen Rocco E i Suoi Fratelli. Met deze artistieke apotheose van het neorealisme toont Visconti een diep psychologisch inzicht. Het verhaal gaat over een Italiaanse moeder en haar zoons die vanuit een Zuid-Italiaans dorp verhuizen naar een Noord-Italiaanse stad. Ze ontvluchten daarmee de armoede, maar het verlangen blijft. Zoals een van de zoons zegt: ‘Ik kan niet wennen aan de stad omdat ik er niet ben opgegroeid. Sommige wennen en gaan hetzelfde leven leiden als dat ze van anderen verwachten.’ De stad drijft het gezin uit elkaar. De goedige Rocco en een slechte broer houden van dezelfde vrouw. Alle haat die Rocco opkropt komt eruit in een door hem gewonnen bokwedstrijd. Even later komt zijn broer thuis met bebloede handen.

Ludwig

Met Ludwig (1972) bewees Visconti zijn talent als meester van het historisch drama. De film gaat over koning Ludwig. De ‘waanzinnige sprookjeskoning van Beieren’. Deze vond de componist Wagner veel belangrijker dan alle gekroonde hoofden.

DVD Visconti

De films Ossessione, Bellisima, Rocco E i Suoi Fratelli en Ludwig staan op de DVD Luchino Visconti (euro 24,95).