Ladri di biciclette van Vittorio De Sica

Ladri di biciclette is een film uit 1948. De film werd geregisseerd door Vittorio De Sica. De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van Luigi Bartolini. De film speelt zich af in het Italië van vlak na de Tweede Wereldoorlog, een tijd van hoge werkloosheid. Na de oorlog begonnen De Sica's films zowel de persoonlijke als collectieve strijd om om te gaan met de sociale problemen in het Italië van na het fascistische regime van Mussolini uit te drukken.

Beknopte samenvatting

De film gaat over een Italiaanse man die een kans krijgt om tijdens de grote depressie aan de slag te gaan als posterplakker. Op zijn eerste dag wordt zijn fiets gestolen, en de kansen om zijn familie uit de armoede te halen zijn in gevaar. Hij neemt zijn zoon en enkele vrienden mee voor een zoektocht door de stad naar de fiets die voor hem zoveel betekent. De fiets is niet alleen een middel van vervoer voor hoofdfiguur Antonio Ricci (gespeeld door Lamberto Maggiorani), maar staat ook symbool voor de wanhopige situatie die de inwoners van het naoorlogse Italië onder ogen zien. Wanneer zijn fiets gestolen wordt, verliest hij immers ook zijn baan.

Het Italiaanse neorealisme

De film behoort tot het Italiaanse neorealisme. Deze stroming was nooit een echte beweging, waardoor er onenigheid bestaat over de definitie van de term en de afbakening van de periode. Het Italiaanse neorealisme behoort tot de naoorlogse cinema waarvan de sociale en economische context zijn stijl op essentiële manieren bepaalde. Filmmakers hadden de behoefte om de imaginaire wereld die de cinema domineerde voor de oorlog vaarwel te zeggen. Het contrasteert sterk met de voorkeur voor het historische epos, die in de Italiaanse traditie bijzonder belangrijk was. Na de tweede wereldoorlog zat het hele land in een depressie. Er heerste heel wat armoede onder het volk. Die mentaliteit dicteerde dat de plots vaak zeer eenvoudig werden gehouden. De gebeurtenissen waren vaak letterlijk uit het leven gegrepen. Er waren geen grote dramatische wendingen of geforceerde climaxen op het einde. Om het realistische karakter nog meer voelbaar te maken, maakte de Sica geen gebruik van professionele acteurs. Je ziet de acteurs niet acteren, want alles lijkt volstrekt natuurlijk te komen. Hierdoor maakt men gebruik van een authentiek taalgebruik. De film had dus sterke neorealistische eigenschappen. Er was een setting van de werkende klasse. Er is een uitgesproken aandacht voor gewone mensen in hun dagelijkse omgeving en in banale situaties. Het neorealisme wordt geschraagd door een humanistische levenshouding, die we ook al aantreffen in het Franse poëtische realisme in de jaren '30. Er is sprake van een zekere sentimentaliteit in zijn scenario’s. Een ander kenmerk is het filmen op locatie, wat men ook heeft gedaan voor Ladri di biciclette.

Elementen tegen de neorealistische esthetica

Daarnaast bevat de film echter ook elementen die tegen de neorealistische esthetica ingaan. Er is nauwelijks sprake van een improvisatie of een documentaire benadering maar veeleer van een zorgvuldige planning die werd ondersteund door een relatief groot budget. Enkele massascènes werden bijvoorbeeld zorgvuldig gechoreografeerd en er wordt af en toe gebruik gemaakt van verschillende camerastandpunten. Met zijn zorgvuldige mise-en-scène vertoont de film weinig amateuristische trekjes. Toch kan men nog steeds gewag maken van een neorealistische esthetica, die zich zelfbewust afkeert van de spectaculaire conventies van de commerciële cinema.

Beoordeling

De film straalt gewoon zoveel eenvoud uit, dat hij zijn universele aantrekkingskracht blijft bewaren. De film kreeg dan ook terecht in 1949 een Oscar en in 1950 een Golden Globe in de categorie Beste Buitenlandse film.