Nosferatu, eine Symphonie des Grauens van Friedrich Murnau

Nosferatu, eine Symphonie des Grauens is een Duitse film uit 1922. De film is beter bekend onder de verkorte naam Nosferatu. Nosferatu werd geregisseerd door Friedrich Wilhelm Murnau.

Nosferatu: enkele weetjes

De film is een vrije bewerking van Bram Stokers roman Dracula. Het is een van de eerste vampierenfilms. Het personage Hutter vindt in de herberg een boek over vampieren. Dit is noodzakelijk als opbouw, want de mensen waren nog niet vertrouwd met zulke films. De vampier is gebaseerd op een tekening van Hugo Steiner-Prags, die de illustraties verzorgde van Gustav Meyrinks roman De Golem. Henrik Galeen, de scenarioschrijver van Nosferatu en De Golem, kreeg het idee toen hij een spin het leven uit zijn prooi zag zuigen. Dit vormt ook de basis van Dracula.

Het expressionisme

Enerzijds kunnen we vaststellen dat Nosferatu tot de stroming van het expressionisme behoort. De film begint nochtans zeer conventioneel. Wanneer de vampier verschijnt verandert echter de toon en maakt Murnau gebruik van crosscutting. Bij sommige scènes kan je door de stand van de schaduwen zien dat ze enkele uren achter elkaar zijn opgenomen, terwijl het ene zich ’s nachts moet afspelen en het andere overdag. Om het duister te tonen, gedomineerd door occulte krachten, gebruikt hij tegenlicht. Albin Grau, de artdirector van de film, vindt de schaduwen belangrijker dan het licht. Door de schaduwen komen de duistere krachten naar boven. De schaduw van de vampier wordt op een reusachtige en groteske manier in beeld gebracht. Op deze manier wil Murnau de werkelijkheid vervormen. Om het nog wat spannender te maken, maakt Murnau gebruik van fast motion en negatieve beelden. Een ander kenmerk van het expressionisme zijn diagonale vormen. Deze kan je op de achtergrond vaak terugzien in Nosferatu.

Grensgevallen

Het Duitse expressionisme behoort tot de naoorlogse cinema rond het jaar 1920. Net als andere modernistische bewegingen was het Duitse expressionisme één van de verscheidene tendensen rond de eeuwwisseling die tegen het realisme reageerde. Anderzijds kunnen we ons afvragen of dan niet elke film tot de stroming van het expressionisme behoort. We kunnen namelijk in elke film wel diagonale vormen terugvinden. Het is immers moeilijk te bepalen waar we de grens kunnen trekken.

Beoordeling

De grens is dan wel moeilijk te bepalen, maar we kunnen niet ontkennen dat Nosferatu een meesterwerk is. Doordat Murnau een goed optisch inzicht had, heeft hij hier een parel van gemaakt. Ondanks het falen van de film in zijn eigen periode door problemen met de auteursrechten, is de film toch wel de moeite waard om te zien.