Marlon Brando: meer dan Don Corleone

Marlon Brando was een van de grootste acteurs van de wereldcinema. Hij stond vooral bekend voor zijn rol van maffia-baas Don Vito Corleone in de onbetwistbare klassieker "The Godfather". Daarin zette hij een legendarische acteerprestatie neer. Maar Marlon Brando heeft nog heel wat meer glansrollen op zijn uitgebreide palmares. De twee belangrijkste filmregisseurs in Brando's carrière waren Elia Kazan en Francis Ford Coppola. Marlon Brando werd in 1924 geboren in Omaha, Nebraska. Zijn moeder Dodie was een non-conformistische, vrijgevochten vrouw die actrice was in het theater. Ze gaf haar liefde voor theater door aan haar kinderen. Haar dochters Jocelyn en Frances trokken allebei naar New York, de een om zich op theater toe te leggen, de ander om kunst te studeren. Die artistieke achtergrond gaf voeding aan Brando's interesse voor acteren en dreef ook hem naar New York.

Elia Kazan

Brando trok midden jaren veertig naar The Big Apple om aan de Actor's studio te studeren. Deze studio was onder meer opgericht door zijn latere filmregisseur Elia Kazan, om jonge acteurs en actrices de kans te geven om zich te ontwikkelen los van commerciële vereisten. Aan de Actor's studio leerde Brando de zogenaamde method acting, die inhoudt dat een acteur zich zoveel mogelijk moet inleven in zijn rol, dat hij moet acteren "alsof het echt is". Het is met andere woorden de bedoeling dat een acteur zijn personage meer "leeft" dan speelt.

Brando slaagde met brio in deze intensieve methode van acteren en dit leverde hem eind jaren veertig veel kritische bijval op. Op Broadway kreeg hij al snel de reputatie een veelbelovend talent te zijn. Brando's method acting kwam voor het eerst tot volle glorie in zijn rol van Stanley Kowalski in A Streetcar named Desire. In dat toneelstuk van Tennessee Williams speelt hij met een grote intensiteit een brute, maar eigenlijk wel goedhartige kerel. Ook in de verfilming (1951) van het toneelstuk door Elia Kazan brengt Brando diezelfde fysieke energie tot uiting.

In The Wild One (1953) speelt hij de rebelse leider van een motorbende, die niet veel meer doet dan wat rondrijden en ingeslapen provinciestadjes op stelten zetten. Het opstandige imago van de jonge lefgozer leidde tot een grote rage van onder meer leren jekkers en motorlaarzen.
Brando werkte opnieuw samen met regisseur Elia Kazan in On the Waterfront (1954), waarin hij havenarbeider Terry Malloy speelt. Malloy had ooit de ambitie om bokser te worden maar dat mislukte. In deze film is er een memorabele scène in een taxi, waar Brando's personage en zijn broer een discussie voeren. Brando kreeg een Oscar voor de rol.

Francis Ford Coppola

In de jaren '60 speelde Brando in heel wat middelmatige films die zelden een commercieel succes boekten. In die tijd zette Brando zich moreel en financieel in voor verschillende organisaties die opkwamen voor de burgerrechten voor zwarten en indianen. Deze initiatieven leidden ertoe dat Brando op het einde van de sixties een beetje genegeerd werd door de eerder conservatieve Hollywood-machine, waar men zich liever niet bezig hield met acteurs met progressieve ideeën.

Het was Francis Ford Coppola die de carrière van Brando een nieuwe boost gaf. Voor de screentest van Don Corleone maakte Brando grote indruk door watten in zijn mond te steken en de Don te "worden". Het werd een rol voor de legende in een film die in lijstjes van beste films aller tijden steevast in de topdrie voorkomt. In The Godfather (1972) is Brando onder meer grandioos in zijn samenspel met Al Pacino. Brando kreeg een Oscar voor de rol maar weigerde die uit protest tegen de manier waarop de indianen in de Hollywood-films werden afgeschilderd.
Brando was weer in the picture en dat gaf regisseur Bernardo Bertolucci het idee om hem te casten voor Last Tango in Paris (1972). Hierin speelt Brando de rol van een getormenteerde man die een louter seksuele relatie aangaat met een jonge vrouw, terwijl hij eigenlijk nog depressief is vanwege de zelfmoord van zijn echtgenote. De film zorgde voor controverse door de expliciete erotische scènes.

In 1979 deed Coppola opnieuw een beroep op Brando voor de rol van Colonel Kurtz in Apocalypse Now. Het werd opnieuw een verbijsterende acteerprestatie. Brando werd vooral in schaduw gefilmd om zijn zwaarlijvigheid te verbergen. Hij improviseerde een groot deel van zijn tekst, maar bezorgde de kijker kippevel met de befaamde "The horror, the horror"-scène. Het werd de laatste grote rol van een topacteur die meer en meer met gezondheidsproblemen kreeg af te rekenen.

Laatste deel van Marlon Brando's carrière

Vanaf de jaren '80 speelde Brando nog weinig opvallende rollen, mede door zijn alsmaar grotere zwaarlijvigheid, suikerziekte en andere gezondheidskwalen. Ook in zijn privé-leven waren er problemen. Hij trok zich meer en meer terug op zijn privé-eiland in de Stille Zuidzee. Hij speelde wel nog samen met twee van zijn bewonderaars Johnny Depp ("Don Juan De Marco" in 1995) en met Robert De Niro ("The Score" in 2001). The Score werd zijn laatste film.
Brando stierf in 2004 aan een longziekte. Behalve de twee genoemde Oscars werd Brando nog talrijke keren genomineerd voor allerlei Awards.

Belangrijkste andere films :

• The Men (1950)
• Viva Zapata (1952)
• Julius Caesar (1953)
• The Young Lions (1958)
• One-eyed Jacks (1961)
• Mutiny on the Bounty (1962)
• The Ugly American (1963)
• The Chase (1966)
• A Countess from Hong Kong (1967)
• Burn ! (1969)
• The Missouri Breaks (1976)
• Superman (1978)
• The Island of Dr Moreau (1996)