Dame Judi Dench, gevierd Brits actrice

Judi Dench is bij het grote publiek bekend geworden door haar vertolking van 'M', de baas van James Bond in de latere films uit de serie. Zij acteert echter al meer dan vijftig jaar in klassieke theaterproducties in Engeland, en is pas halverwege de jaren '80 ook filmwerk gaan doen. Ook daarin heeft ze haar sporen inmiddels ruimschoots verdiend.

Judi Dench: biografie

Judi Dench is een Brits actrice die werd geboren op 9 december 1934 als Judith Olivia Dench, in York, North Yorkshire, Verenigd Koninkrijk. Haar ouders Eleanora Olave-Jones en Reginald Arthur leerden elkaar kennen in Dublin, waar haar vader studeerde aan het Trinity College. Haar vader was arts met een zwak voor amateurtoneel; haar moeder maakte kostuums voor hem. Het gezin woonde in Tyldesly in Greater Manchester, waar Judi groeide opgroeide als Quaker.

Op 13-jarige leeftijd ging Judi naar The Mount School in York. Haar opleiding tot actrice heeft zij genoten aan de Central School of Speech and Drama, Londen, waar ze samen met Vanessa Redgrave in de klas zat. Ze trouwde met de Britse acteur Michael Williams op 5 februari 1971, en op 24 september 1972 werd hun dochter Finty geboren (voluit: Tara Cressida Frances). Zij is het acteervak in gegaan, net als haar ouders.

Judi Dench heeft eens gezegd dat het enige waar zij spijt van heeft, is dat zij niet meer kinderen heeft gekregen. Echtgenoot Michael Williams overleed op 65-jarige leeftijd aan longkanker, op 11 januari 2001. Hij was haar grote liefde en zij waren bijna dertig jaar getrouwd.

De carrière van Judi Dench: lang en veelomvattend

Toneel
De eerste rol van Judi Dench in een toneelstuk was op de lagere school: ze speelde toen een slak. Haar professionele debuut maakte zij met in rol van Ophelia, in Shakespeare's toneelstuk Hamlet. Dat was in Liverpool, in 1957. Vanaf dat moment is zij verbonden aan theatergezelschappen in Oxford en Nottingham, en ook speelde zij bij The Royal Shakespeare Company.

Judi Dench speelde onder andere in het National Theatre en in vele West End-producties. Ze heeft een enorm aantal hoofdrollen gehad; in bijna elk klassiek toneelstuk uit de geschiedenis van het Engelstalige theater heeft ze gespeeld. Judi Dench werd hierdoor een van de meest succesvolle theateractrices van haar land. Voor haar prestaties ontving zij maar liefst zes keer de meest prestigieuze prijs van het Engelse theater: de Laurence Olivier Theatre Award, een recordaantal. Tegenwoordig speelt zij bijna elk jaar nog in tenminste één stuk, ondanks haar leeftijd van zeventig plus; ze voelt er zich naar eigen zeggen als een vis in het water.

Televisie
Judi was samen met haar man te zien in de Britse sitcom A Fine Romance (1981-1984) van Bob Larby. Ook speelde zij in As Time Goes By, dat gaat over ex-minnaars die op latere leeftijd weer een relatie proberen op te bouwen.

Film
Haar debuut in film kwam in 1964,toen zij speelde in de misdaadfilm The Third Secret, als Miss Humphries. Daarna was ze jarenlang maar af en toe op het witte doek te zien. Judi ging meer filmrollen doen toen ze al over de vijftig was, in de tachtiger jaren. Het ging aanvankelijk om rollen in literaire producties zoals Wetherby , in1985, waarvoor de regie in handen was van toneelschrijver David Hare). Een ander voorbeeld is A Room With A View uit hetzelfde jaar, verfilmd door James Ivory, naar het boek van E. M. Forster. Ook speelde zij in 1987 in 84 Charing Cross Road.

In 1995 accepteerde zij de rol van 'M', de baas van James Bond, in de film GoldenEye. Het was een rol waarin niemand haar zou hebben verwacht. Ze is de eerste vrouw die deze rol speelde, en ze zou nog een aantal keer dezelfde rol spelen. Bij het grote publiek is zij hierdoor bekend geworden en het was een goede stimulans voor haar filmcarrière.

In 1997 kwam haar eerst hoofdrol in de film: die van koningin Victoria in Mrs Brown van John Madden. Aanvankelijk zou de Amerikaanse Elizabeth Taylor de rol spelen, maar zij werd ziek. Judi werd genomineerd voor een Oscar voor haar rol in deze film. Een paar jaar later speelde zij opnieuw in een productie van John Madden: Shakespeare In Love. Voor haar bijrol hierin als de Engelse koningin Elizabeth I, die slechts acht minuten duurde, werd ze niet alleen genomineerd maar won ze de Oscar ook.

Ze werd de afgelopen jaren nog vier keer genomineerd voor een Oscar: voor haar bijrol in Chocolat (2001) en voor haar hoofdrollen in Iris (2002), Mrs. Henderson Presents (2006) en Notes on a Scandal (2007). Zij is in totaal zes keer genomineerd en bij alle nominaties was zij ouder dan zestig jaar; geen acteur of actrice heeft dit eerder gepresteerd.
In 2008 ontving Judi Dench op de European Film Awards in Kopenhagen een Lifetime Achievement Award, een oeuvreprijs.

Dame

Judi Dench kreeg twee onderscheidingen: ze werd in 1970 benoemd tot Officer in de Orde van het Britse Rijk, en in 1988 tot Dame.

Handelsmerk

Judi Dench speelt meestal sterke vrouwen die autoriteit uitstralen en die niet al te gevoelig zijn voor kritiek. Een goed voorbeeld hiervan is het karakter Lady Catherine de Bourgh, een rol die werd gespeeld door Judi in de verfilming uit 2005 van Pride & Prejudice, de bekende roman van Jane Austen.

Ze staat erom bekend dat ze niet erg houdt van het lezen van scripts; liever wil ze dat een verhaal aan haar wordt uitgelegd. Ze heeft eens gezegd dat ze niet denkt dat iemand kan worden verteld hoe te acteren, dat er alleen advies kan worden gegeven; iedereen moet zijn eigen weg hierin zoeken. En op de vraag of ze niet denkt aan met pensioen gaan: "Please God, no. I simply want to go on acting".

Filmografie

Achter de titel van de film staat de rol die Judi Dench erin vertolkt.

• 1964 - The Third Secret - Miss Humphries
• 1965 - Four in the Morning - Vrouw
• 1965 - A Study in Terror - Sally
• 1965 - He Who Rides a Tiger - Joanne
• 1968 - A Midsummer Night's Dream - Titania
• 1973 - Luther - Katherine
• 1974 - Dead Cert - Laura Davidson
• 1978 - Langrishe Go Down - Imogen Langrishe
• 1978 - The Angelic Conversation - Vertelster
• 1985 - Wetherby - Marcia Pilborough
• 1985 - A Room with a View - Eleanor Lavish
• 1986 - Ghosts - Mrs. Alving
• 1987 - 84 Charing Cross Road - Nora Doel
• 1988 - A Handful of Dust - Mrs. Beaver
• 1989 - Henry V - Mistress Quickly
• 1989 - Behaving Badly - Bridget Mayor
• 1990 - Can You Hear Me Thinking - Anne
• 1995 - Jack & Sarah - Margaret
• 1995 - GoldenEye - M
• 1996 - Hamlet - Hecuba
• 1997 - Mrs. Brown - Koningin Victoria
• 1997 - Tomorrow Never Dies - M
• 1998 - Shakespeare in Love - Koningin Elizabeth
• 1999 - Tea with Mussolini - Arabella
• 1999 - The World Is Not Enough - M
• 2000 - The Last of the Blonde Bombshells - Elizabeth
• 2000 - Chocolat - Armande Voizin
• 2001 - Iris - Iris Murdoch
• 2001 - The Shipping News - Agnis Hamm
• 2002 - The Importance of Being Ernest - Lady Bracknell
• 2002 - Die Another Day - M
• 2004 - Paniek op de Prairie - Mrs. Calloway (stem)
• 2004 - The Chronicles of Riddick - Aereon
• 2004 - Ladies in Lavender - Ursula Widdington
• 2005 - Pride & Prejudice - Lady Catherine de Bourgh
• 2005 - Mrs. Henderson Presents - Mrs. Laura Henderson
• 2006 - Doogal - Vertelster (stem)
• 2006 - Casino Royale - M
• 2006 - Notes on a Scandal - Barbara Covett
• 2008 - Quantum of Solace - M

Videospellen

Judi Dench heeft ook een aantal videospellen over James Bond ingesproken:

• 2004 - James Bond 007: Everything or Nothing - M (stem)
• 2004 - GoldenEye: Rogue Agent - M (stem)
• 2008 - Quantum of Solace - M