MIDI, lekker makkelijk, of valt dat toch even tegen

MIDI, de oplossing van computerminnend muzikantenland. Een beetje software, wat hardware en een hit ligt bijna voor je klaar. Fout, want hoe erg jij je best ook doet, je krijgt het niet elkaar een profesionele sound neer te zetten met je eigenlijk steeds duurder wordende thuistudio. Achteraf zonde van je geld. Das flink balen. Of heb je het verkeerd aangepakt en heb je net eventjes wat over het hoofd gezien? Hoe ga je om met de riemen die je hebt?

Het lijkt ook allemaal zo simpel, tenminste zo wordt het je wel verkocht. Als je eenmaal bezweken bent voor de verkooppraat van de winkel wil je eindelijk je software uitproberen en ga je aan de slag. Natuurlijk heb je voor de je nieuwe aanwinst ging halen wel het nodige gecontroleerd zoals je capaciteit van je computer, welke hardware je hebt en welke extensies (files) je wilt gaan maken en gebruiken. Het meenemen van deze gegevens scheelt je een hoop teleurstelling. Een geweldig programma dat files gebruikt die je nergens anders mee kunt gebruiken is alleen maar lastig en werkt heel erg omslachtig. Ga dus voor de betere software als je serieus aan de slag wilt gaan. Wil je gewoon wat proberen, joh stop dan maar, want het is net even wat te ingewikkelt om er niet serieus in te zijn, maar als je dat wel bent is het gigantisch leuk om je eigen muziek te laten horen aan je vrienden of om heerlijk romantisch om onder het genot van jouw muziek een glaasje wijn te drinken in bad.

Wat is betere software?

Dat hangt echt af van hetgeen je wilt gaan doen. Ben je bereid wat tijd te steken in tutorials dan is eigenlijk elk programma wat te koop is in de betere winkel wel goed. Maar zelf zou ik afkijken bij de big boys. Vroeg of laat kom je, als je je best doet, met hun in contact dus voor je eigen veiligheid is het handig de zelfde taal te spreken. En als je toch moet beginnen, leer het dan goed. Freeware is volop te downloaden maar heeft als nadeel dat van het beperkte gebruikersgemak. Het is gewoon het makkelijkst om alles in een programma te hebben. Verkijk je niet in het plezier van je inverstering in gebruiksvriendelijke software.

De eerste tegenslag

Na alles correct te hebben aangesloten, neem er nu maar de tijd voor, dat scheelt een hoop frustratie tijdens het spelen, kom je erachter dat je MIDI toch anders klinkt dan de gitaar van Justin Timberlake. en zover je weet speelt hij ook geen gitaar. Hoe kan dat nou? Ten eerste moet je je realiseren dat elk instrument op een andere manier aangeraakt wordt bij het bespelen. Zoals je weet is MIDI slechts een toverspreuk. Je moet dus wel de juiste spreuk uitspreken om de juiste klank te voorschijn te toveren. Maar ook hier geldt, hoe beter je software, hoe beter je mogelijkheden om op een eenvoudige manier een realistisch stuk muziek neer te zetten als leek. Zelfs met het simpelste MIDI programma kan je dat doen, maar dat vergt wat programeerervaring. Vaak betaal je voor die programeerkennis, d.w.z. hoe minder je zelf hoeft te doen, hoe duurder vaak je programma. Maar daar koop je het voor, dus dat geeft niet. De duurdere programma's hebben vaak hele patronen voor elk instrument apart die je met een druk op je muis kan toepassen op bijvoorbeeld een gitaar zodat het wel als een echte gitaar klinkt of een scala aan hi hat patronen die je met elk gewenste cymbal kan afspelen. Vergeet niet dat het hier om MIDI gaat. De daadwerkelijke toon die afgespeelt wordt bepaal je helemaal zelf.

Als je bijvoorbeeld in het bezit bent van een MIDIgestuurde mengtafel en een MIDIgestuurde sampler zou je alles kunnen voorprogrameren zodat je een DJset afspeelt zonder wat te doen, en niemand die dat door heeft.

Het licht

Je begint eindelijk door te krijgen hoe het MIDIgebeuren een beetje is opgebouwt en kan al je eigen drumtrack inklikken en afspelen. Maar toch klinkt het niet zoals een echte drummer. Ook hier geldt weer, vergeet niet dat je een toverspreuk goed moet uitspreken om hem te laten werken. Een drummer slaat niet alles te gelijk aan en heeft echt maar 2 handen en 2 voeten.

Door elke toon (kick, snare enz) op een aprte track te zetten kan je gemakkelijk experimenteren in miniscule onderlinge tijdsvertragingen, zoals een drummer dat ook ervaart of juist expres doet. Net even een snare wat later of een kick wat eerder. Je zult zien dat het veel echter gaat klinken. Er zijn ook programma's met de mogelijkheid een swing toe te passen. Dit houdt ion het kort in dat jou noten net wat verschoven worden bij het afspelen. Vergeet ook nooit dat niet elke slag gelijk is in volume. Niet op een drumstel, niet op een piano en zeker nie op een viool. Door kleine onderlinge verschillen aan te brengen in dit soort dingen maak je van jou recht toe recht aan click muziekje, een realistisch stukje harmonie.

De eerste opname

Het eerste stukje harmonie heb je klaar. Misschien wel zelf live ingespeelt via een interface of via MIDI. Ik raad je aan om nog niet te veel te gaan doen met de uiteindelijke sound van dat stukje. Die moet toch afgepast worden aan de andere stukken harmonie die je gaat opnemen om een geheel stuk muziek te maken. richt je dus op het volgende instrument dat je wilt gaan gebruiken voor jouw meesterwerk. Het voordeel van MIDI is weer dat is achteraf altijd je tempo kan aanpassen. Dat kan bij gesamplede fragmenten ook, maar dat gaat altijd ten koste van de qualitiet, hoe hoog die ook is. Een opname op cd qualiteit is wel leuk, maar niet als het niet af is. Om te bewerken heb je nog nix aan 44,1kHz. Als je dat langzamer gaat afspelen hoor je hoe digitaal het eigenlijk is. Het dubbele is dus geen gek idee. Hoger kan altijd, maar hoe lager ook hoe slechter.

Stereo of mono

Hoewel het een sport lijkt om een steeds groter worden spectrum audiokanalen te produceren is het vooral in het begin stadium handig mono opnames te maken. Zolang je geen effecten gebruikt is het zelf verstandig. Het ontlast je gear en je hoeft niet telkens 2 kanalen aan te passen. Pas bij het editen komt stereo om de hoek kijken. Voor het afspelen is het wel lekker om een stereo geluid te hebben , maar joint stereo werk vele malen beter in de studio.

Welke instumenten moet ik gebruiken

Wat wil je doen? Kies vooral instrumenten, dus geluiden, die jou aanspreken. Doe dit zoveel mogelijk. Als je toe bent aan het masterediten wordt het tijd aanpassinging toe te passen om het geheel kloppend te laten klinken. Misschein klinkt het instrument dat je nu gebruikt wel niet helemaal oke, maar wel doordat een ander geluid het in de mix gedeeltelijk wegdrukt. Besteed dus niet te veel tijd aan het tweeken van je sound in het begin.

Hoe start je dan wel op

Muziek maken is en blijft een kunst. Je zult het voor elkaar moeten zien te krijgen elke keer een stukje noten achter elkaar te zetten die klonkt bij de combinatie noten van de andere track. Een handige manier is door de boel te kopieren en dan verschillen aan te brengen. Zo kan je ook verschillende instrumenetn dezelfde notenreeks laten afspelen. Door aan de tracks onderling kleine verschillen aan te brengen krijg je het orkest effect. Moet ik nu nog meer verklappen, of ben je de volgende Beethoven met wat hulp van de computer?

Nog niet tevreden

Allemaal leuk en aardig, maar toch klinkt het geheel niet bij elkaar terwijl alles toch redelijk goed klint apart. Oke, dan wordt het nu tijd om eens een duik te gaan nemen in de wonderbaarlijke wereld van de effecten. Je denkt al snel aan hele modules of rijen met taloze fx's maar vergeet niet dat het oplopen van volume ook een veelgebruikt effect is.

Er zijn zoveel effecten als er tonen zijn. Gelukkig zijn er software pakketten die in jouw genre het best tot zijn recht komt. Voor de wat meer geoefende muzikant is toch hardware een betere keuze. Uiteraart moet je hier niet te fanatiek in worden. Maar de gulde middenweg vinden is een kunst. Het is prachtig om een hele rack vol met modules te hebben, maar dan zie je door de draden het bos niet meer. En een hele bieb aan VST effecten is handig, maar kost tijd en ik probeer altijd mijn hardware zo weinig mogelijk te laten doen. D.w.z. ik draai geen 5 programma's te gelijker tijd. Dat hoor je gewoon terug. Het voordeel van veel hardware materiaal dus. Maar daar heb je een flink budget voor nodig en tegenwoordig voor de starter overbodig.

Even een korte glimp in de effecten die jouw MIDI sound maken wat je eigenlijk al die tijd al zocht
Voor alles geldt natuurlijk dat het wijsheid is om even te kijken hoe jouw gear reageert om commando's van buitenaf, dus MIDI. Klinkt misschien ingewikkelt, maar is niet veel meer dan even een kunstje leren, net zoals je zou moeten ontdekken hoe je software werkt. Het genot is niet te overschatten van echte kennis van je apperatuur. Het werkt zo veel vele malen fijner en makkelijker.

Reverb
Dit effect is via MIDI te beinvloeden door de parameter CC91 aan te spreken. Dit geeft een ruimtelijke atmosfeer aan je geluid. Een variant erop is de echo , die eigenlijk een reverb is in een gotere ruimte.

Chorus
Dit effect is via MIDI te beinvloeden door de parameter CC93 aan te spreken. Heerlijk effect die dat net niet valse toontje tevoporschijn kan toveren. Vooral in stereo het proberen waard. Eigenlijk ontstaat er een verschil in frequentie van de toonhoogtes tussen het linker en rechter kanaal. Laat lekker rondzingen.

Attack
Dit effect is via MIDI te beinvloeden door de parameter CC73 aan te spreken. Het daadwerkelijk starten van de toon. IN zijn extreemste vorm zou de het eerste coumplet van een liedje kunnen verwijder of bijna alles. In een normale toepassing zorg je ervoor dat de toon aan komt waaien. Natuurlijk kan hij ook direct op de stoep staan, met de deur in huis vallen zeg maar.

Decay
Dit effect is via MIDI te beinvloeden door de parameter CC75 aan te spreken. De tijd dat een toon na te zijn gestart, aanhoudt. Een normale trompet stop zodra je stopt met blazen, maar een orgel kan je blijven indrukken. Vooral op synthersizer sounds effectief, maar vergeet niet dat je met een reverb over een geluidtje alweer een synthachtig sample kan creeeren. Zoveel mogelijkheden.

Release
Dit effect is via MIDI te beinvloeden door de parameter CC72 aan te spreken. Hiermee wordt de tijd bedoelt die nodig is voor het geluid om uit te sterfen. Een gitaarsnaar bijvoorbeeld klinkt nog lang door nadat hij is losgelaten. Maar juist door vreemde dingen uit te halen krijg je leuke dingen. Het zijn juist de apparte nummers die eruit springen.

Cutoff
Wellicht een effect die je zocht maar niet wist hoe het heette. Daarom zeg ik niet wat het doet, maar daag je uit het uit te proberen. Net zoals de portamento, die vooral bij gitaarsoloos wonderen doet.

Natuurlijk zijn er nog zoveel meer effecten, maar stoei eerst maar eens met de basis en wees verbaast over het resultaat. Het mooie is, dat is je van te voren weet van je gaat doen, dat je leert van het resultaat. Je kunsten zullen opzienbarend snel uitgroeien. Oefenen baart kunst, maar spelen maakt eigen.

Hier is een overzicht van de basis effecten die je zoal kunt gebruiken via MIDI. Verlies niet uit het oog dat je de effecten na en voor elkaar kan gebruiken en over elkaar heen. Het maakt ook verschil of je het op een sample uithaalt met bijvoorbeeld een MIDIgestuurde vocoder of op je soundkaart. Tenslotte ga je ervoor om een mooie sound te creeeren die helemaal van jouw is. Denk eraan dat je dit in het juiste stadium doet hè!

• moldulation
• portamento
• balance
• panorama
• expresion
• sustain
• resonance
• release time
• attack time
• brigtness
• en nog veel meer

Het toepassen van effecten kan op vele manieren en er zijn ook vele verschillende effecten om toe te passen. Elk heeft zo zo'n voordeel. Tuurlijk is het ook mogelijk gelijk al je sounds te opleuken met wat effecten, maar veelal ben je een hoop tijd kwijt en achteraf heb je eigenlijk nog niets dan slecht een leuk geluidtje. En nieteens een volgende noot.

Daarom zeg ik maar:"Het is het verbreken van de stilte die viel is wat muziek maakt." Verbreek dus die stilte op een stijlvolle manier. Eerst bijvoorbeeld met een bassgitaar en daarna met een string. Als je dat een samen afspeelt kan je mischien een leuk piano stukje meespelen, die je daarna eens rustig in MIDI kan gaan invoeren. Abracamidia kan je natuurlijk ook meteen meespelen en opnemen, maar dat is allemaal afhankelijk van jou uitgekozen software en/of hardware.

Drumtrack

Om er nog maar weer eens op te wijze, een drummer is ook maar een mens. Heeft 2 handen, die elke keer net even anders een drumvel aanraken. Een strakke drummer zoals de computer zal je weinig tegenkomen. Ook een drummer die telkens maar het zelfde stukje herhaalt valt snel uit de scene. Blijf dus creatief. MIDIdrumsets worden steeds beter en klinken steeds lekkerder. De kans echter dat jou perfecte kit ertussen zit is klein. Ook hier geldt weer, spreek de juiste spreuk. Als je snare wat veller moet klinken, probeer dan eens een effect uit op enkelt de snaredrum. Door deze op een aparte track te zetten heb je die mogelijkheid en blijft de rest van de kit ongemoeid. Dit moet wel ondersteunt worden door de software, maar als je een mono opname hebt gemaakt van elke track apart is ook dit een te overbruggen euvel. Probeer voor de gein eens een effect op je kickdrum en laat die geleidelijk afnemen. Een kleine glimp in wat er allemaal mogelijk is.

Waar komt het dus op neer

Als je bereid echt je computer wilt gebruiken om muziek met te maken heb je niet veel meer nodig dan die computer, een geluidskaart en wat software. Maar hoe meer hardware en software je hebt, hoe handiger je uit de voeten kan.

MIDI is basismateriaal en doet voor de onervaren muzikant een hoop wat de ervaren muzikant op zijn instrument doet. Maar als je bereid bent om tijd te nemen om jouw werk op te nemen, moet je eerlijk naar jezelf zijn en tijd nemen om de tutorial van jou software door te lopen. De meeste programma's in dit genre zijn ontworpen door of met behulp van muzikanten die zelf de noodzaak zagen van een dergelijk programma. Deze mensen leggen daarom hun programma netjes uit zodat jij ermee kan werken. Als ze dat niet deden verkochten ze nix, dus daar kan je wel op vertrouwen. Meestal kost het maar een uurtje tijd, maar staat garant voor vele uren gebruikersgemak en willig handige foefjes die jij een hoop omslachtige handelingen schelen.

Neem vanaf je MIDIgear zoveel mogelijk in mono of joint stereo op, op een behoorlijke geluidkwalitiet.

Pas bij het afregelen van de volumes onderling, nadat je de effecten heb toegepast is het van belang te horen op welke plek de sopunds als individu in het spectrum staat. Aangeduid als panorama. Veelal verward met balance. Beide zijn natuurlijk te beduivelen met volume verschil tussen de kanalen. Hoeveel kanalen je ook gebruikt op je eindmix.

De kunst van het afregelen is een kunst apart. De kunst van de muzikant die speelt op het instrument effect en mengtafel. © 2008 - 2010 Musixiq, gepubliceerd in Instrumenten (Muziek en Film) op 23-06-2008, laatst gewijzigd op 02-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Musixiq is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Reason Propellerhead software: aanrader!: Reason van Propellerhead is een geweldig software sequencer programma voor het creëeren, arrangeren en produceren van je eigen muziek. Met een realistische rack, pra…
• Logic Pro, professionele studio in je computer: Door de komst van krachtige computers is het nu mogelijk een home studio te bouwen met de home recording software van Logic Pro en Logic Express, de profession…
• Snel en makkelijk je eigen website of blog: Wordpress.org: Een eigen website, een eigen blog, ... Overal hoor je het. Maar wat is het nu eigenlijk? En hoe maak ik er snel één? Lees snel verder om deze antwoo…
• Gothic: De Muziek: Vele mensen vragen zich af wat gothic-muziek inhoudt. Deze vraag is heel erg simpel te beantwoorden: het is muziek waar goths graag naar luisteren. Gothic muziek heeft vooral een duister k…
• Karaoke met de pc? Kies Karafun: Vindt u karaoke leuk, en wilt u eens wat anders op een familie feestje. Dan is Karafun iets voor u. Gewoon thuis lekker meezingen mag natuurlijk ook. Karaoke verslaat elke ve…