Djembe spelen, Afrikaanse traditie vindt gehoor in Nederland

Djembe spelen, het ziet er zo simpel uit. Maar is het dat ook? Dat valt nog te bezien. Feit is wel dat steeds meer Nederlanders serieuze pogingen wagen door les te nemen in het djembe spelen. Want behalve leerzaam is het gewoon ook heel erg leuk! In een groep kan al na een aantal lessen gezamelijk een aardig ritme gespeeld worden, en waagt men zich een klein beetje in Afrika. In dit artikel vind je info over herkomst, functie en gebruiken van de djembe en over de techniek van het bespelen ervan

Herkomst van de djembe

De djembe en de daarbij behorende ritmes zijn afkomstig uit West-Afrika en in het bijzonder uit de volgende landen: Mali, Guinea, Burkina Faso, Sierra Leone, Liberia, Gambia en Senegal

Functie en gebruiken

Traditioneel is de djembe een communicatiemiddel en wordt djembemuziek gespeeld tijdens feesten zoals doop- en oogstfeesten, initiatieriten en bruiloften en wordt altijd gecombineerd met zang en dans. Eigenlijk zijn er ook geen echte toeschouwers, want op een of andere manier neemt iedereen deel aan het muzikaal geheel. Meestal beginnen de djembespelers te trommelen om het begin van het feest aan te kondigen en om de mensen bijeen te roepen. Dan start de ‘Griotte’ (een soort leadzangeres) met het zingen van een lied, waarop iedereen in koor antwoordt. De spelers trommelen niet te luid het bij dit lied corresponderende ritme en de dansers dansen de basispassen in een grote kring. Als het zingen voorbij is gaat het volume van de trommels omhoog en stapt er een solodanseres uit de kring naar voren . De djembefola past zijn solopartijen aan aan de dansbewegingen van de solodanseres. Op een gegeven moment eindigt deze solo in een ‘chauffement’ waarna het tempo van het ritme verhoogd wordt en de volgende danseres uit de kring naar voren stapt. Pas als iedereen aan de beurt is geweest of wanneer men er genoeg van heeft (en dat kan heel lang duren!) eindigt het geheel.

De opbouw van een ritme

Een ritme besaat uit twee of drie dounpartijen in combinatie met djembepartijen. Dountrommels zijn net als djembe’s grote houten trommels met een geitenvel. Deze worden echter niet met de handen maar met een stok bespeeld (d.w.z. een hand bepspeelt het vel met een stok, de andere hand bespeelt een metalen ‘bel’ die bovenop de trommel bevestigd is) Zij brengen een diep, zwaar geluid voort. Er zijn drie soorten dountrommels te onderscheiden:

• De doun (Zwaarste geluid)
• De sangban (Iets minder zwaar geluid)
• De Kenkeni (Minst zware geluid
)

In feite wordt het ritme bepaald door deze dountrommels. Vervolgens worden daar twee of drie basis-djembepartijen overheen gespeeld. Bepaalde djembepartijen kunnen bij verschillende ritmes gespeeld worden.Verder zijn er dan nog traditionele partijen voor de solodjembe.. Het nummer is dus te herkennen aan het ritme dat gespeeld wordt op de douns.

Enkele voorbeelden

Elk ritme is bedoeld voor een specifieke gebeurtenis.
Zo is bijvoorbeeld de ‘Balakulanja’ bedoeld voor bruiloften en besnijdenissen. (Niet zelden houdt het ritme gedurende drie dagen lang aan.)
De ‘Djole’ is een maskerdans, afkomstig uit Sierra Leone.
De ‘Soli’ komt uit Noord-Guinee en wordt gespeeld tijdens de Malinke-besnijdenis.
De ‘Kuku’ is van oorsprong een cirkeldans van de vrouwen die de terugkeer vierden van de vissersmannen en is afkomstig uit Zuid-Oost Guinee, tegen de Ivoorkust en Liberia aan) Tegenwoordig komt de Kuku in heel West-Afrika voor en wordt bij vele gelegenheden in vele variaties gespeeld.

Tecniek

De belangrijkste tonen die de ‘kleur’ van een ritme bepalen dat op de djembe wordt gespeeld zijn de open toon, de bas-toon en de slap.

De slap

De slap is de hoogste van de drie basisklanken en klinkt als ‘ta’. De hand bevindt zich tijdens het spelen van de slap aan de rand van de djembe, waarbij de vingers iets in een kromming staan en licht gespreid zijn. Wanneer je een slap speelt, raken eigenlijk alleen de kussentjes van je hand het vel.

De open toon

De open toon is de middelste van de drie basisklanken en klninkt als ‘toe’ of ‘poe’. Om deze toon te kunnen spelen bevindt de hand zich aan de rand van de djembe, met de vingers aaneengesloten tegen elkaar. Je raakt (meestal) met de gehele onderkant van de vingers het vel van de trommel

De bas-toon

De bas-toon is de laagste toon van de drie basisklanken. Het is een diepe warme toon en klinkt als ‘boem’ De hand bevindt zich tijdens het spelen van de bas in het midden van het vel. Er wordt met vlakke hand gespeeld, waarbij de vingertoppen iets naar boven worden gestrekt.

Zelf leren?

Als je na het lezen dit artiekl de kriebels krijgt, is het zeker aan te raden om eens een proefles of workshop te volgen bij een van de vele djembeleraren. (Ook erg leuk voor bedrijfsuitjes of familiefeestjes!) Laat u opzwepen door Afrikaanse ritmes.
Gewoon ‘doun’! © 2007 - 2010 Xpress, gepubliceerd in Instrumenten (Muziek en Film) op 28-02-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Xpress is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Slagwerk startpagina, Workshops en cursussen en Djembeschool.

Verwante artikelen

• De legende achter de mistletoe: We kennen allemaal de traditie van het kussen onder de mistletoe. Maar wat zit hier nu eigenlijk achter?
• Esperanto, het alfabet: Het alfabet van het Esperanto verschilt niet zo heel veel van dat van het Nederlands. Toch zijn er een paar zaken waarop we moeten letten. Met de informatie in dit artikel kun je elke…
• Hoe stem je een gitaar?: Het stemmen van je gitaar, oftewel je gitaar mooi zuiver laten klinken, is iets belangrijks wat je regelmatig zou moeten doen. Hier leg ik uit hoe je dat kunt doen, want het kan best…
• Gemeenschap en traditie - orthodoxie tegenover orthopraxie: Traditie begrijpen is dus geen eenvoudige oefening; er is nood aan een gemeenschappelijk begrip, een gemeenschappelijke taal opdat de gemeenschap z…
• Plakkies, de trendy en duurzame teenslippers: Plakkies zijn de nieuwe trend in teenslippers. De teenslippers zijn trendy en extra bijzonder doordat ze van autobanden gemaakt zijn.