InfoNu.nl > Muziek en Film > Instrumenten > Hoe vind ik de toonladders op mijn gitaar?

Hoe vind ik de toonladders op mijn gitaar?

Hoe vind ik de toonladders op mijn gitaar? Wanneer je als gitarist wat verder wilt komen, is het leuk om iets meer over noten en verschillende toonladders te leren. Toonladders fungeren als een soort kapstok voor de melodie die gespeeld wordt. Er zijn veel toonladders in gebruik, toonladders bepalen de gevoelsmatige sfeer waarin een lied of song geschreven is. Het verschil tussen onderlnge noot-afstanden bepaalt het type toonladder. Overal op de gitaar zijn dezelfde ladders te vinden (alleen de toonhoogte en klankkleur verschilt).

Waar zitten alle noten?

Een gitaar heeft 6 snaren: E, A, D, G, B, en E. Eerst bekijken de E-snaar: hierop kunnen kunnen 12 noten maken:

positie0IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
nootEFF#GG#ABbBCC#DEbE

Voor elke noot is een fret (metalen strip) gemonteerd, de positie [ 0 ..XII ] stelt de plaats voor waarop de vinger op -of achter- een fret geplaatst moet worden. Fret 0 tot en met 11 leveren twaalf noten, acht daarvan zitten in het octaaf.

Positie 0 betekent: de noot wordt gemaakt zonder een vinger te plaatsen op de snaar, oftewel men speelt de snaar 'open'.

tablatuur-notatie

Men geeft de snaren aan door middel van 6 horizontale balken. Van onder naar boven stellen de balken de verschillende snaren voor: E, A, D, G, B, en E. De noten worden aangegeven door getallen die de posities van de frets aanduiden.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- E
------------------------------------------------------------------------------------------------------9-----10-----12----14-----16-----17-- B
--------------------------------------------------------------------------------9-----10-----12------------------------------------------------ G
-----------------------------------------------------6-----7-----9----11----------------------------------------------------------------------- D
------------------------2----4-----6----7-----9------------------------------------------------------------------------------------------------ A
----0---2---4----5------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ E

Het aangegeven schema in tablatuurnotatie betekent het volgende:
  • op de E-snaar worden achtereenvolgens gespeeld: 0, 2, 4, 5
  • daarna op de A-snaar: 2, 4, 6, 7, 9
  • daarna op de D-snaar 6, 7, 9, 11
  • etc...

Toonladders

Een toonladder is een reeks opeenvolgende noten binnen een octaaf. Meestal bestaat een ladder uit 7 noten; de belangrijkste is de grondtoon (of tonica). Een ladder begint met de grondtoon en eindigt met het septiem (de 7e noot). Andere belangrijke noten zijn de terts (3e noot) en de kwint (5e noot). De afstanden tussen de noten noemt men intervallen.

De naam van een toonladder hangt samen met het akkoord waarin een muziekstuk begint of eindigt. Is de toonsoort van een muziekstuk A-mineur, dan kan men de toonladder A-mineur gebruiken om melodieën te maken. De twee belangrijkste toonladders zijn de:
  • majeurladder
  • mineurladder

Majeur

algemeen

De afstand tussen de noten onderling noemt men ook wel interval. Binnen een octaaf kan men 12 noten identificeren: de afstand tot de volgende noot is steeds '1'.

Bekijk de A-snaar:

[ -A-- Bb--B--C--C#--D--Eb--E---F---F#--G---G#---A------------- ]
---0---1---2---3---4---5---6----7---8---9---10---11---12---------- A

uit de 12 beschikbare noten maken een selectie zodat de majeurladder ontstaat:
a [0] b [2] c# [4] d [5] e [7] f# [9] g# [11]

De majeur-ladder werkt met de volgende onderlinge afstanden (de afstand (a-b) is twee halve noten):

(2, 2 , 1, 2, 2, 2)

Op positie 5 ziet deze ladder er als volgt uit:

--------------------------4--6--7------------------------------------ D
-------------4--5--7------------------------------------------------- A
----5---7------------------------------------------------------------- E

majeurladders op de gitaar

Majeurladders op de gitaar kunnen overal worden gespeeld. In de volgende voorbeelden bekijken eerst de A-majeurladder. Zoals boven: deze ladder kan worden geleerd op de 5e positie van de gitaarhals:

--------------------------4--6--7------------------------------------ D
-------------4--5--7------------------------------------------------- A
----5---7------------------------------------------------------------- E

dezelfde reeks, gespeeld beginnend op de positie van de open A-snaar,

---------------------------------1---2-------------------------------- G
-----------------0---2---4------------------------------------------- D
----0--2--4---------------------------------------------------------- A

of deze twee gecombineerd,

-----------------0---2---4---6--7----------------------------------- D
----0--2--4---------------------------------------------------------- A

alle noten op de A-snaar spelen is ook mogelijk.

----0--2--4---5---7---9---11---12------------------------------- A

Mineur

De (A)mineurladder bestaat uit de volgende noten:
a [0] b [2] c [3] d [5] e [7] f [8] g [10]

De mineur-ladder werkt met de volgende afstanden:

(2, 1, 2, 2, 1, 2)

mineurladders op de gitaar

Ook deze ladder kan worden geleerd op de 5e positie van de gitaarhals (zoals de majeur):

-----------------------------5---7------------------------------------ D
-----------------5--7--8--------------------------------------------- A
----5---7---8-------------------------------------------------------- E

dezelfde reeks, beginnend op de positie van de open A-snaar,

---------------------------------0---2-------------------------------- G
-----------------0---2---3------------------------------------------- D
----0--2--3---------------------------------------------------------- A

of deze twee gecombineerd,

-----------------0---2---3---5--7----------------------------------- D
----0--2--3---------------------------------------------------------- A

alle noten op de A-snaar spelen is ook weer mogelijk.

----0--2--3--5--7---8---10---12--------------------------------- A

Pentatonisch

De pentatonische toonladder of bluestoonladder is een speciale vorm van de mineurladder. Pentatonisch is afgeleid van het getal 5, deze toonladder heeft 5 noten. Door in de mineurladder een aantal noten weg te laten ontstaat de pentatonische ladder:

acdeg

de bluestoonladder (is pentatonisch) in A ziet er zo uit:
-------------------------5---7---------------------------------- D
--------------5--7---------------------------------------------- A
----5---8------------------------------------------------------- E

de andere pentonische ladder is afgeleid van de majeurladder,

abc#ef#

en ziet er zo uit.
-------------------------4---7---------------------------------- D
--------------4--7---------------------------------------------- A
----5---7------------------------------------------------------- E

Toonsoorten en verschuiven van de patronen

Uiteindelijk is het fijn wanneer je de verschillende positie's van de gitaar gaat leren kennen. Veel muziek staat (is geschreven) in dezelfde toonsoortof of maakt gebruik van typische akkoordenschema's die daarmee samenhangen.

Gebruik de reeks noten op de E-snaar om de startpositie's van de toonladders uit je hoofd te leren.

positie0IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
toonEFF#GG#ABbBCC#DEbE

De onderstaande figuren kun je gebruiken als geheugensteuntje:

Bron: TronicBron: Tronic
De A-majeurladder op positie V ziet er zo uit:

--------------------------4--6--7------------------------------------ D
-------------4--5--7------------------------------------------------- A
----5---7------------------------------------------------------------- E

Wanneer de G-majeurladder willen spelen, dan verschuiven de reeks van positie V naar positie III :

Bron: TronicBron: Tronic
--------------------------2--4--5------------------------------------ D
-------------2--3--5------------------------------------------------- A
----3---5------------------------------------------------------------- E

Alle noten in de reeks worden 2 posities lager gespeeld: de grondtoon verschuift met 2 posities naar omlaag.

Deze verschuiving kunnen toepassen voor alle mogelijke toonsoorten. (op de onderste 3 snaren geldt hetzelfde, kun je uitzoeken als je tijd hebt of zin hebt).
Leer de majeurladder en de mineurladder op veel van de 12 positie's, of kies je favoriet(en), door het standaardpatroon te herhalen

Bij het verschuiven is het verstandig om de belangrijke positie's in de gaten te houden, na positie XII (12) herhalen de toonladders zichzelf.

Naast de grondtoon, zijn de 5e noot (kwint) en 4e noot (subdominant) van een toonladder vaak het belangrijkst.
  • op positie VII (7) zit de dominant (kwint) van de open snaar
  • op positie V (5) zit de subdominant van de open snaar

noten uit A majeur horizontaal, verticaal<BR>
 / Bron: Tronicnoten uit A majeur horizontaal, verticaal
/ Bron: Tronic
Zie (klik voor vergroting), wanneer je jezelf zeker voelt op bepaalde posities, kun je 'horizontaal' en 'verticaal' spel gaan combineren. Het kan bijvoorbeeld mooi zijn om in een A mineur ladder ook de A-snaar zelf te gebruiken, of akkoorden die met A mineur te maken hebben.

Open snaren klinken krachtig, en het geluid ervan blijft langer hangen, soms hoef je niet zoveel te doen, probeer gebruik te maken van geluid dat blijft hangen, of juist niet, korte nootjes zijn ook leuk.
© 2012 - 2017 Tronic, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Eenvoudige muziek theorieDe meeste muziek volgt de richtlijnen zoals die beschreven staan in de muziektheorie. Toonladders zijn de kapstok waaraa…
Harmoniseren: toonladders omzetten in liedjesToonladders vormen de basis van onze hedendaagse muziek. De noten die ze bevatten, worden gebruikt om akkoorden mee te m…
De kruisen en mollen van de majeur toonladderDe kruisen en mollen van de majeur toonladderOver het algemeen is er veel verwarring over mollen en kruisen in de majeur toonladders. Vandaar dit stuk, met uitleg en…
De kwintencirkel en toonsoortenDe kwintencirkel en toonsoortenAls je vaak bezig bent met muziek, is waarschijnlijk al naar voren gekomen dat er toonladders bestaan met vaste voorteke…
Diatonische toonladders van de majeur ladderDiatonische toonladders van de majeur ladderIn de toonladder van C Majeur zitten 7 tonen. Als je die tonen altijd vanaf de C omhoog speelt krijg je altijd een C maj…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tronic
  • Afbeelding bron 1: Tronic
  • Afbeelding bron 2: Tronic
  • Afbeelding bron 3: Tronic

Reageer op het artikel "Hoe vind ik de toonladders op mijn gitaar?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Tronic
Laatste update: 10-03-2017
Rubriek: Muziek en Film
Subrubriek: Instrumenten
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!