Publieke omroepen: alle omroepverenigingen van A tot Z

In dit artikel worden de bekendste en belangrijkste publieke omroepen in het Nederlandse medialandschap besproken. Van de verzuilde omroepverenigingen als KRO, VARA, AVRO en NCRV, via latere ontwikkelingen als TROS en EO, naar vrij recent opgerichte omroepen als BNN, MAX en LLink: alles over deze en andere publieke omroepen leest u hier - op alfabetische volgorde!

AVRO

De AVRO, of Algemeene Vereeniging Radio Omroep werd opgericht in 1927 en kenmerkte zich al gauw door een ongebonden, algemeen-liberaal geluid. De AVRO onderscheidde zich daarmee, in een verzuild medialandschap, lang van religieus en politiek geïnspireerde omroepen als de KRO, NCRV en de VARA. Bekende AVRO-programma's waren en zijn onder meer "Eén van de acht" (met Mies Bouwman), "Toppop" (Ad Visser), "Wedden dat..?" (Jos Brink), "Vinger aan de pols ", "Opsporing Verzocht", "Blik op de weg", "Wie is... de mol?", "Het Glazen Huis" en "Koefnoen".

BNN

BNN, oorspronkelijk "(Bart / Brutaal) News Network" (eind jaren negentig), vormt sinds 2002 de afkorting voor "Barts Neverending Network". Geënt op erfgoed van de in 2002 overleden Bart de Graaff, richt de doelgroep zich voornamelijk op jongeren, met bekende (deels voormalige) programma's als "Waar kan ik je 's nachts voor wakker maken?", "Costa!", "De lama's", "Try before you die", "Spuiten & Slikken", "Ranking the Stars" en "De Grote Donorshow".

EO

De EO bestaat als Evangelische Omroep sinds 1967 en kent sinds 1970 ook toegang tot de ether. Als orthodox-protestantse, evangeliserende omroep onderscheidt de EO zich van de minder behoudende en meer gematigde NCRV. Een greep uit de recente EO-geschiedenis toont onder meer bekende titels als "Het Elfde Uur" (met Andries Knevel), "That's the question ", "Blauw Bloed" en "40 dagen zonder seks".

KRO

De KRO, de Katholieke Radio Omroep, werd in 1925 opgericht en heette aanvankelijk kort Bond van Roomsch-Katholieke Radio Vereenigingen. Als omroep stond de KRO vooral bekend om een sterk katholiek geluid, waarbij gaandeweg de twintigste eeuw ook ruimte kwam voor nieuws, amusement en spirituele programma's. Succesvolle voorbeelden zijn onder meer "Oebele", "Negen heit de klok", "Brandpunt", "Ook dat nog!", "Tien voor taal", "Spoorloos" en (recent) "Toen was geluk heel gewoon" een "Boer zoekt vrouw". De KRO verzorgt ook de uitzendingen van het RKK, het rooms-katholiek kerkgenootschap in Nederland en staat bovendien bekend om het uitzenden van meerdere Britse detectives.

LLink

Publieke omroep voor maatschappelijke thema's, in 2005 voortgekomen uit een fusie tussen de jonge "DeNieuwe Omroep" en Nútopia. LLink biedt onder meer programma's aan op het gebied van mens, milieu, natuur, armoede, voedsel en reizen. Bekende presentatrice van LLink is onder anderen Floortje Dessing, het gezicht van "3 op reis". LLink vroeg begin 2009 uitstel van betaling aan wegens financiële problemen.

MAX

Omroep MAX, opgericht in 2002, biedt sinds 2005 programma's op radio en TV aan voor ouderen. De doelgroep is dan ook kijkers in de categorie 50+, met onder meer programma's als "MAX Geheugentrainer", "Nederland in Beweging!" en "Tijd voor MAX".

NCRV

De NCRV, oftewel de Nederlandse Christelijke Radio-Vereniging, bestaat reeds sinds 1924. Waar aanvankelijk het orthodox-protestantisme en de Heilige Schrift als primaire grondslag voor de omroep dienden, kent de NCRV tegenwoordig een meer gedifferentieerd geluid, met ook maatschappelijk betrokken en / of amuserende programma's als "Man bijt hond", "De Rijdende Rechter" en "Praatjesmakers".

NOS

De NOS, oftewel de Nederlandse Omroepstichting, bestaat sinds 1995 als samenwerkingsorgaan en vormt een voortzetting van de Nederlandse Omroepprogramma Stichting. De NOS concentreert zich op nieuws (NOS Journaal), sport (NOS Studio Sport) en actualiteiten.

TROS

De TROS, oftewel Televisie en Radio Omroep Stichting, bestond sinds 1964 reeds als stichting (als reactie op de anti-REM-wet) en ontving 2 jaar later, in 1966, een zendmachtiging. De omroep kenmerkt zich door een relatief ongebonden geluid en een sterke nadruk op algemeen-populaire, luchtige thema's als vermaak, muziek en humor. Als omroep zonder verzuilde wortels, ontwikkelde de TROS zich tot 'De grootste familie van Nederland' (slogan), met programma's als onder meer "Te land, ter zee en in de lucht", "Tros Radar" en "Bananasplit" (de laatste sinds 2009 gepresenteerd door Frans Bauer).

VARA

Opgericht in 1925, kenmerkte de VARA - "Vereeniging van Arbeiders Radio Amateurs" - zich aanvankelijk als pleitbezorger van het democratisch socialisme, alsmede de ontwikkeling en emancipatie van arbeiders. De VARA kenmerkte zich in de twintigste eeuw door sterke banden met de SDAP, later de Partij van de Arbeid, evenals vertegenwoordigers van de vakbeweging (NVV, FNV). Tegenwoordig is van formele politieke banden geen sprake meer, desondanks kenmerkt de omroep zich nog altijd door een progressief geluid. Bekende programma's uit de VARA-geschiedenis zijn onder meer "In De Rooie Haan", "Per seconde wijzer", "Kassa", "De wereld draait door" en "Mooi! Weer de Leeuw".

VPRO

De VPRO stond aanvankelijk, tot 1968, als "V.P.R.O." oftewel Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep te boek. De vrijzinnig-protestantse omroepvereniging, lang gericht op religieus-culturele uitzendingen, kende in de jaren zestig een 'paleisrevolutie', ten faveure van de jonge linkse intelligentsia. Taboes als artistieke vrijheid en menselijk naakt werden voortaan niet meer geschuwd, wat door conservatieve kijkers ook wel als een proces van 'radicalisering' werd geduid. Bekende programma's uit de geschiedenis van de 'nieuwe', eigenzinnige VPRO zijn onder meer de "Fred Haché Show", "Van Kooten en De Bie", "Tegenlicht" en "Jiskefet".

...PowNed?

In 2009 maakten de makers van de populaire, nietsontziende weblog GeenStijl bekend een publieke omroepvereniging op te richten, onder de naam "PowNed". © 2009 - 2010 Writerandus, gepubliceerd in Televisie (Muziek en Film) op 03-03-2009, laatst gewijzigd op 04-03-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Writerandus is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde link

André van Duin bij de TROS.

Verwante artikelen

• Ontwikkeling in het Nederlandse omroepbestel: In de loop der jaren is er veel gebeurd op het gebeid van radio en televisie. In deze tijdslijn kun je zien in welke jaar er wat is gebeurd.
• Wat is er op tv? - snel een programma opzoeken: Met de toename van het aantal zenders, en de introducering van diverse nieuwe programma’s, is het soms lastig om de bomen tussen het bos door te zien. Veel men…
• Teletekst: belangrijke pagina's van NOS Teletekst: NOS Teletekst is niet meer weg te denken uit het hedendaagse informatiespectrum. Ondanks de opkomst van digitale informatiebronnen blijft de Teletekst servi…
• Publieke omroep tv links: “Als je de pretentie hebt om er door en voor iedereen te zijn, dan moet je ook scherp onder ogen willen zien of dat nog wel klopt (...)”, zegt Wassenberg, voorlichter bestuur NPO (E…
• Journalistiek: geschiedenis radio & televisie in Nederland: De geschiedenis van radio en televisie is niet los te zien van de geschiedenis van het Nederlandse omroepbestel. In dit artikel kijken we naar de g…