Paula Nkoyo Udondek, een realistische optimist

Ze wil veel. Misschien wel te veel, denkt ze zelf. Ze kan ook veel. Nog niet genoeg, vindt ze zelf. Ze kiest niet de moeilijkste weg, wel de meest interessante. Puurheid, echtheid en waarheid spelen een belangrijke rol in haar leven. Aan het woord: actrice, presentator, entertainer, radiomaker en korte verhalen schrijver Paula Nkoyo Udondek. Ze werd geboren in Lagos, Nigeria uit een Nederlandse moeder en een Nigeriaanse vader. Op haar derde verhuisde de familie naar Nederland vanwege de ophanden zijnde burgeroorlog tussen Nigeria en buurland Biafra. Na de middelbare school studeerde Paula twee jaar theaterwetenschappen in Amsterdam en vier jaar theater in Eindhoven. In 1993 studeerde ze af en vervolgens speelde ze een aantal jaren bij verschillende theatergezelschappen.

In december 1995 kreeg ze via vriendinnen een advertentie onder ogen voor een kinderprogramma van de AVRO. Ze solliciteerde, gaf de goede antwoorden en kreeg de baan. Daarna deed ze Alles Kits? , eveneens een kinderprogramma. En passant werd besloten dat ze een goede stem had, werd een week op cursus gestuurd en huppakee achter de radiomicrofoon geplaatst. Lokale, - en regionale radioprogramma’s gingen vooraf aan het landelijk te beluisteren programma Pyjama FM van de AVRO en KRO. Tussen de bedrijven door speelde ze rollenspelen voor bedrijven. Er volgde een televisieseizoen The Ultimate Kick, een populair wetenschappelijk programma. Uiteindelijk kwam ze onder contract bij de KRO en verving Judith de Bruin als presentatrice bij Get the picture.

‘Ik kan niet de presentatrice spelen, ik kan het wel proberen maar dat lukt toch niet daar prikt iedereen sowieso doorheen. Ik ben niet zo door de wol geverfd als andere presentatoren, ik laat wel eens steken vallen.’’

Over bekend zijn

‘’Ik geloof dat ik dat aan het worden ben. Soms is dat wel raar, want er zijn natuurlijk ook momenten dat je je wat minder voelt en je denkt ieeh ga weg. Meestal zeggen mensen iets in de trant van ‘’Ik heb gisteren weer zo genoten’’. Als ik dan chagrijnig ben, dan word ik daar toch wel weer vrolijk van. Het geeft heel veel warmte. Maar er zijn ook mensen, mannen voornamelijk, die zich druk maken over het feit of ik al dan geen bh heb gedragen tijdens een uitzending. Dan denk ik bij mezelf waar let jij in hemelsnaam op? Dat soort opmerkingen heb je er ook bij. Maar over het algemeen zijn er wel leuke reacties. Tot nu toe heeft nog niemand rotte tomaten naar me gegooid. Of bekendheid me veranderd heeft? Dat dacht ik niet, nee. Mensen die me goed kennen kijken op tv hoeveel er van mij over is. Hoeveel dat is? Genoeg.’’

Over intuitie

‘’Ik ben wel eens bang voor onzekerheid, maar tegelijkertijd vind ik dat ook weer de uitdaging. Ik ben altijd heel bang om ergens in vast te roesten, te blijven omdat het wel veilig is. Dan wil ik toch proberen om dat wat niet veilig is aan te gaan. Ik ben daar wel onzeker over en bij momenten heel ongelukkig, maar achteraf ben ik dan altijd toch blij dat ik een bepaalde keuze heb gemaakt. Een sterk ontwikkelde intuïtie? Ik denk het wel ja. Ik probeer daar wel goed naar te luisteren. Waarschijnlijk komt het door de opvoeding hier of de Westerse mentaliteit, de snelheid van de maatschappij, dat je geneigd bent om je intuïtie aan de kant te schuiven. In ieder geval uit te stellen, je kunt het nou eenmaal niet rationaliseren. Die neiging heb ik ook, om het uit te stellen terwijl mijn eerste gevoel iets anders zegt. En dat blijkt altijd achteraf.’’

Over jeugdige aspiraties

‘’Ik wilde altijd al iets doen waardoor ik op zou vallen. Een echt opvallerdje was ik, terwijl ik toch ook heel verlegen was. Ik geloof niet dat ik nu nog verlegen ben. Ik hoef nu niet altijd meer in het middelpunt van de belangstelling te staan. Dat kan een soort bescheidenheid zijn, maar het kan ook komen omdat ik door mijn werk veel in de belangstelling sta dat het dan verder niet meer zo nodig hoeft. Vroeger wilde ik graag heel veel presteren, veel kunnen. Faalangst alom, volgens mij heeft iedere puber dat. Vanaf mijn twaalfde wist ik al wel dat ik actrice wilde worden. Dan zou ik alles wat ik ooit zou willen zijn kunnen spelen, dat leek mij ideaal.’’

Over actirce zijn

‘’Tijdens mijn opleiding was ik alleen maar met theater bezig, de rest van de wereld was helemaal niet belangrijk. Je krijgt dan een soort tunneleffect. Ik werkte daarnaast wel in een café, maar ja daar zat dan ook weer de hele opleiding dus kreeg je weer dat tunneleffect. Op het moment dat je afstudeert is, vooral in de toneelwereld, het allerbelangrijkste dat je meteen werk hebt. Dat had ik dan op zich wel, maar op het moment dat er een periode komt waarop je niet zeker weet of je ergens wel wil werken of niet, of een maand geen werk hebt, dan voel je ook helemaal niks. Je bent actrice, en dat ben je dus alleen maar als je speelt. Dat vond ik wel iets om van af te kicken, want ik dacht ik ben toch ook wel iemand als ik dat niet doe. Ik ben toen ook andere dingen gaan doen die ik leuk vond. Het acteren vind ik heel belangrijk, maar zoals het toen was, was het te belangrijk. Zo belangrijk dat het eigenlijk niet hanteerbaar is, bij audities bijvoorbeeld wordt het dan een soort gevecht. Terwijl ik dacht jullie vinden me goed of niet. Het kost op dat moment wel moeite om anders te gaan denken. Ik heb zelfs een keer tijdens een auditie een soort hyperventilatie-aanval gehad omdat ik de regisseur zo fantastisch vond, zo belangrijk was het voor me.

Ik dacht op een gegeven moment ik kan me wel langer blindstaren op actrice zijn, maar ik wil niet alleen maar kleine-zaal producties doen en tot in het oneindige gaan hopen op grote dingen. Dus pakte ik allerlei verschillende dingen aan die voorbijkwamen, zoals radiowerk. Ik heb er nu meer schijt aan, vroeger maakte ik het allemaal heel belangrijk. En dat straal ik ook uit. Het is eigenlijk het lekkerst als je leert nee te zeggen. Ik weet nu wat ik kan, niet alles natuurlijk, maar als ik het niet kan zorg ik er wel voor dat ik het wel kan. En dat leeft anders.’’

en over een rol spelen

‘’Ik kan niet de presentatrice spelen, ik kan het wel proberen maar, dat lukt toch niet daar prikt iedereen sowieso doorheen. Ik ben niet zo door de wol geverfd als andere presentatoren, ik laat wel eens en steek vallen. Radio en tv is voor mij een soort basis omdat ik dat heel dicht bij mezelf moet houden, een bepaalde zekerheid dat wat je hebt dat het goed genoeg is. Bij acteren maak je er veel meer omheen, daarmee had ik de neiging als ik iets niet wist om dan maar vanuit de rol dingen te benaderen. Terwijl ik denk dat je ook met acteren het heel erg van uit jezelf, van binnenuit, moet komen. Ik merk dat nu ook met zangles, dat vindt ik moeilijk en eng omdat ik dat heel erg vanuit mezelf moet doen. Ik merk dat zodra ik zenuwachtig word dat ik meteen weer een personage pak. Op de één of andere manier schijnt dat dan mijn komische kant te zijn, dan hoef ik het ook niet serieus te nemen, terwijl ik het wel heel serieus wil doen. Maar ik maak er dan een grap van en dan worden mensen toch wel geëntertaind. Maar terwijl ik zoiets doe, denk ik dit is niet wat ik wil.’’

Over voorbij gaan aan jezelf

‘’Door mijn opleiding was ik gewend aan hard werken. Iedere week had minstens 72 of 80 uur. Dan ga je heel erg voorbij aan jezelf, van wil je het eigenlijk nog wel. Ik had van die periodes dat ik alleen maar van a naar b en verder aan het rennen was, zonder eigenlijk te beseffen wat ik aan het doen was, zonder beleving. Alleen maar joggen van het één naar het ander, zonder te weten wat ik nu eigelijk zelf wilde. Meestal word je dan op een gegeven moment ziek. Bij mij uitte zich het in een telkens terugkerende enkelblessure, ieder keer weer als ik uit balans was. Gevolg drie maanden rondhippend op krukken. Ik kreeg er ook nog een handblessure bij. Toen moest ik wel na gaan denken over wat ik nou eigenlijk wilde. Als ik het toch allemaal zo leuk vond, waarom werd ik er dan zo ongelukkig van? Je staat dan eigenlijk toe dat je ongelukkig wordt omdat andere mensen je aansporen. Daarna ben ik bewuster gaan spelen. Toen tv en radio voorbij kwamen dacht ik, ik ga dat gewoon proberen, want dat vind ik leuk. Het scheelt qua angst dat er geen angst is omdat er altijd wel weer iets anders te doen is als het een niet doorgaat.’’

Over vastroesten

‘’Ik ben altijd bang geweest om ergens in vast te roesten. Wat dat betreft ben ik ook iemand van deze tijd, iedereen zapt overal doorheen en naar toe. Ik neem ook overal een hapje van en proef. Een paar jaar geleden vroeg ik mij vaak af waarom ga ik niet voor één ding, dan kan ik daar alle energie insteken en me er volledig op concentreren. Maar ja, dan krijg je weer dat tunneleffect. Nu heb ik het idee dat als je een ding vanuit verschillende aspecten kan benaderen en vanuit verschillende standpunten kan bekijken en opnieuw kan beleven, je je persoonlijke ei er meer in kwijt kan. Van mezelf vind ik dat blijkbaar nodig. Daarom doe ik waarschijnlijk allerlei dingen tegelijk zoals radio, theater, tv korte verhalen en scenario’s schrijven. Ik merk bij het schrijven dat ik heel erg mijn eigen wereld wil scheppen waaraan alles dan moet voldoen, dat is niet nieuw want ik heb altijd al heel veel fantasie gehad. Als kind creëerde ik een eigen droomwereldje, maar stond tegelijkertijd wel in de realiteit. Die combinatie lijkt vreemd, maar ik heb me altijd al moeiteloos aan kunnen passen aan sferen. Misschien was het destijds een soort overlevingssysteem. Later ben ik me wel af gaan vragen van goh ik ga zo makkelijk mee, ben ik dit ook wel? Nu denk is dat ik een realistische optimist ben. Ik sta mezelf toe dat ik een onwijze dromer ben, maar ik weet wel dat dingen soms alleen maar dromen zijn die ik zou willen, een fantasie of zo.’’

Over mind…

‘’Ik ben niet gelovig, wel katholiek opgevoed. Ik vind vooral de rituelen mooi van de kerk, maar dat is misschien weer mijn gevoel voor drama. Ik geloof wel in het hogere, in een soort collectief bewustzijn. Ik ben een idealist in het geloven in het goede van mensen, ook al weet ik dat dat vaak genoeg niet aanwezig is. Daar heb ik al veelvuldig mijn hoofd aan gestoten. Ik kan heel naïef zijn terwijl ik niet echt naïef ben. Dan stoot ik mijn neus en dat vind ik dan heel erg maar dan denk ik ik wil er toch in blijven geloven ook al is het dan niet bij deze persoon dan toch wel bij een ander. Ik wil niet wantrouwend worden. Ik denk dat dat het ergste is, als je iedereen in je leven wantrouwt, daardoor afstand houdt. Ik neem wel afstand van mensen als ze me gekwetst hebben, maar ik ben in staat om het te vergeten. Dan krijg je situaties van wil je wat drinken en na een half uur denk ik van goh, wat had jij mij ook al weer aangedaan? In mijn werk ben ik wel realistisch geworden, dat moet wel met al die mooie verhalen. Nu heb ik zo’n houding van ik geloof het pas als het contract is ondertekend. Wat dat betreft heb ik ook altijd meer eieren in mijn mandje, zoals dat zo truttig heet.’’

Over denken

‘’Ik ben een hele erge denker. Ik probeer dat nu af te remmen, het analyseren. Het liefst analyseer ik tot op het bot. Ik maakte mijzelf altijd wijs dat ik die kennis voor een rol zou kunnen gebruiken. Zoiets als alles voor de rol. Maar het is altijd zo jammer dat er dan van sommige dingen zo weinig overblijft. Ik probeer mijn intuïtie bijvoorbeeld al niet meer te analyseren.
Nu ben ik meer bezig met de overeenkomsten en niet meer met de verschillen. Met de overeenkomsten kan ik meer. Ik probeer te accepteren dat ik niet meer alles hoef te begrijpen, ik hoef niet meer te weten waarom mensen reageren zoals ze reageren. Reacties zijn nu prettig of niet prettig. Vow mij is het fijn om te weten waarom ik het al of niet prettig vind. Dat is genoeg, dat is wat ik er mee kan. Geen goedpraterij meer omdat iemand misschien iets in zijn jeugd of weet ik veel wat heeft meegemaakt. Hoe die omslag tussen twee manieren van denken is ontstaan? Waarschijnlijk omdat ik vind dat je met denken dingen kan stopzetten. Dus wat je in je hoofd hebt, wat je jezelf voor waarheid maakt, dat straal je dan ook uit, daar handel je naar. Op het moment dat je het nog niet weet, en dat gebeurt vaak genoeg dat je niet weet welke kant je op wilt, kun je je denken zelf sturen. Uitzonderingen zoals chemische reacties in de hersenen en dergelijke daargelaten, denk ik denk dat veel mensen negatieve kanten van dingen zien, alleen maar omdat ze alleen maar die kant willen belichten. Terwijl ik dan weer de idealist ben die denkt goh als ik voor de negatieve kanten kan gaan, kan ik dus ook voor de positieve kanten gaan. Waarom zou ik dat dan niet gewoon kiezen. En af en toe gewoon even de boel stop zetten, leegmaken.’’

Over energie

‘’Er zijn verschillende dingen waar ik mijn energie vandaan haal. Mensen en natuur, twee enorme contrasten. Maar ja, daar zit ik nu eenmaal vol mee. Ik hou erg van mensen maar ook heel erg van de stilte. Het liefst omring ik me met mensen waar ik het gezellig mee heb. Er zijn ook momenten dat ik precies het tegenovergestelde heb en lekker in mijn eentje de natuur in trek naar het strand of zo. Het liefst als het regent want dan weet ik dat ik weinig mensen tegenkom. Regen heeft ook iets symbolisch, alsof alles schoongewassen wordt. Lekker met de hond wandelen, ergens gaan zitten en het verstand op nul zetten. Ik ben dan heel goed in staat om met een soort oogkleppen op te lopen. Of ik ga rolschaatsen met de hond, in-line skaten heet dat tegenwoordig. Ik heb wel een sportief lijf maar dat is zo’n beetje alles wat ik aan sport doe. Ik ben iemand die niet moet weten dat zij sport, ik vind het heerlijk zodra ik maar niet door heb dat ik in beweging ben.’’