InfoNu.nl > Muziek en Film > Filmsterren > Shirley Temple: van Polly Tix in Washington tot diplomaat

Shirley Temple: van Polly Tix in Washington tot diplomaat

Shirley Temple: van Polly Tix in Washington tot diplomaat Met haar films vol optimisme nam het kindsterretje Shirley Temple tijdens De Grote Depressie velen voor zich in. Ook met de economische crisis van nu zijn haar films op dvd verkrijgbaar. Maak daarom (opnieuw) kennis met het meisje dat de wereld van het witte doek verruilde voor die van de wereldpolitiek. In een tijd waarin de TV nog niet bestond, waren de sterren van het witte doek waanzinnig populair. Shirley Temple speelde met veel van hen, maar steekt ondanks haar jeugd wat betreft populariteit met kop en schouders boven hen uit. Deze grootste ster van haar tijd – tijdens de jaren van De Grote Depressie hèt symbool van hoop – mocht van haar publiek niet opgroeien. President Roosevelt zou over haar gezegd hebben: “Zo lang ons land Shirley Temple heeft, zijn we goed af.” Toch wist ze, zonder echt in de vergetelheid te raken, haar cultstatus van zich af te schudden en haar carrière een nieuwe impuls te geven.

Kleine grote ster

Op 23 april 1928 wordt in Santa Monica, een stad in de buurt van Los Angeles èn Hollywood, het jongste kind in het gezin Temple geboren. Vader is kassier bij een bank, moeder Gertrude, een voormalig danseres, voedt de kinderen op. Shirley Jane Temple heeft twee broers van veertien en dertien jaar ouder boven zich en haar moeder is maar wat blij met de geboorte van een dochter. Als Shirley twee jaar oud is, merkt haar moeder haar gevoel voor ritme op en laat haar danslessen volgen. Al zijn de andere leerlingen een paar jaar ouder, Shirley leert snel en haar talent valt op. Ze wordt dan ook al gauw ontdekt door een talentscout, die haar moeder vraagt of Shirley in enkele films mag optreden; een verzoek waar haar moeder gretig in toestemt.

Op haar derde maakt ze dan haar debuut in de Baby Burleskfilmpjes, een serie korte, satirische filmpjes waarin kleuters gekleed in luiers beroemde acteurs en filmscènes nabootsen. Nu vinden we dit soort filmpjes verwerpelijk, omdat een jong kind in sexy zwart kanten BH de meest verleidelijke poses moet aannemen. Destijds waren deze humoristische filmpjes een doorslaand succes. De thematiek van de filmpjes is vaak moralistisch, zoals bij Polly Tix in Washington. In dit filmpje moet Shirley een senator in Washington, die zijn idealen niet wil verruilen voor de ‘rijkdom’ van een enorme taart, mooie kleding en snoep, verleiden. Hij hapt – letterlijk – toe, maar komt nog net op tijd tot inkeer, waarna ook Shirley de voorkeur geeft aan een deugdelijk bestaan boven een ondeugdelijk.
Ze heeft in zeven van dergelijke filmpjes geacteerd en al een aantal andere rolletjes gespeeld, als ze doorbreekt met de opnames die meestal als haar debuut worden beschouwd in de film Stand up and Cheer uit 1934. Ze zingt en danst het nummer Baby, take a bow en wordt daarmee onmiddellijk de lieveling van het Amerikaanse publiek. Door het meisje met de goudblonde krullen, de kuiltjes in haar wangen, haar stralende lach en haar olijke gezicht raakt de crisis voor even op de achtergrond. Er volgt een contract met Twentieth Century Fox, waarmee deze filmmaatschappij van de ondergang gered wordt. Tussen 1934 en 1938 volgen de succesnummers elkaar in rap tempo op. Het levert Shirley een speciale Oscar aan het eind van haar eerste filmjaar op, “als dankbare eerbetuiging voor haar onbeschrijflijke bijdrage tot de ontspanning op het witte scherm gedurende het jaar 1934”. Hiermee is ze de jongste actrice ooit die een Oscar won.

Wat volgt is een ware Shirley Temple rage; er wordt zelfs een alcoholvrije cocktail naar haar genoemd. Een kledinglijn, echte poppen en papieren aankleedpoppen, kleurboeken, ansichtkaarten en andere zaken die aan huidige rages doen denken. Hierdoor, en door de inkomsten uit haar films, wordt ze al op jonge leeftijd schatrijk. Ze heeft een speciaal voor haar gemaakt autootje om over het studioterrein te rijden, krijgt op haar achtste verjaardag honderdvijfendertigduizend cadeautjes en wordt ontvangen door Amerika’s first lady Eleanor Roosevelt.

Droom of werkelijkheid?

Hoewel velen dus in de ban van dit innemende kindsterretje waren en president Roosevelt over “het talent van dat wonderkind, het talent om met één blik de harten van miljoenen mensen te winnen” sprak, trokken anderen haar capaciteiten in twijfel. De schrijver Graham Greene, destijds filmcriticus, had het zelfs over een volwassene, een lilliputter, die een kind imiteerde. En hoewel haar filmmaatschappij er alles aan deed om het beeld van Shirley als normaal kind in stand te houden, werd ook haar echte leven nauwgezet geregisseerd. Niet alleen de studio, ook haar moeder speelde daarbij een belangrijke rol. Zij bepaalde haar kleding en verzorgde de beroemde ‘Shirley Temple krullen’ (56 stuks in totaal). Ondanks de bemoeienis van de volwassenen leek Shirley plezier in het acteren, zingen en dansen te houden en zich alle aandacht ten spijt, geen sterallures aan te meten. Haar fenomenale geheugen zorgde ervoor dat ze gemakkelijk haar teksten en danspassen leerde, zodat er tussen de bedrijven door nog tijd overbleef voor wat onderwijs.

De wereld van Shirley Temple stond in schril contrast met de werkelijkheid waar veel van haar fans mee te maken hadden. Door de rollen die zij vertolkt als prinses, Alpenmeisje, weeskind of rebel belandt zij elke dag opnieuw in een avontuur met altijd een goede afloop. Haar publiek klampt zich hierdoor vast aan de hoop op een betere toekomst en een goede afloop van de economische crisis. In veel van haar filmrollen heeft ze maar één filmouder, waarvoor ze een goede partner zoekt. Zo bespeelt ze de volwassenen in de zaal, die haar hierdoor als hun kind beschouwen. Ook speelt ze vaak een weeskind dat zelf haar ouders uitzoekt en adopteert. Bijzonder waren, vanwege de rassenscheiding in die tijd, de rollen die Afro-Amerikanen in haar films speelden. Toch waren die rollen niet erg vernieuwend, de zwarte sterren speelden meestal de rol van bediende. De Afro-Amerikaanse danser Bill "Bojangles" Robinson was haar begeleider en coach bij het tapdansen. Ook haar belevenissen buiten de filmwereld zijn sprookjesachtig, al wordt door de hectiek rondom haar persoontje ook mening sprookje teniet gedaan. Zo merkte Shirley na een ontmoeting met de Kerstman op: "Ik geloofde niet meer in de Kerstman toen mijn moeder me meenam naar een warenhuis om hem te zien en hij om mijn handtekening vroeg."

Aan de droomwereld van Shirley Temple kwam echter vooral een einde, omdat kleine meisjes nou eenmaal groter worden, alle filmtitels met little erin ten spijt: Little Miss Marker, The little colonel, Our little girl, The littlest rebel, Poor little rich girl, Little Miss Broadway en – last but not leastThe little princess uit 1939. Hierna volgde nog in datzelfde jaar het succesvolle Susannah of the mountains, maar daarna bleef het succes uit. Het publiek hield vast aan het beeld van het zorgeloze kindsterretje en haar twee volgende films flopten. Twentieth Century Fox verbreekt het contract, waarna nog een film volgt bij MGM. Weer laat het publiek het massaal afweten. Zodoende kan Shirley tijdens de oorlogsjaren de leerachterstand inhalen die ze tijdens haar filmjaren heeft opgelopen. Ze is binnen de kortste keren bijgespijkerd en heeft vooral interesse voor geschiedenis en aardrijkskunde, de vakken met een politiek tintje.

Op zestienjarige leeftijd ontmoet ze John Agar en de twee worden verliefd. Pikant detail: hij heeft nog nooit een film van haar gezien! Ze trouwen op 20 september 1945, de vroegwijze Shirley is dan zeventien en hij tweeëntwintig. Het jaar erop is ze zwanger en werkt ze – samen met haar man – aan de opnames voor een nieuwe film, Fort Apache. Shirley heeft een rol voor haar kersverse echtgenoot bedongen om hem in haar buurt te hebben. Op 30 januari 1947 wordt hun dochter Linda Susan geboren en blijkt John zijn echtgenote liever thuis te hebben dan op de filmset en het huwelijksgeluk begint barsten te vertonen. In 1949 gaat het echtpaar uit elkaar. In dat jaar maakt de éénentwintigjarige Shirley ook haar laatste speelfilm; ze heeft er meer dan vijftig op haar naam staan.

Van het witte doek naar het wereldtoneel

Al is haar rol uitgespeeld, de roem eist niet zijn tol zoals bij andere sterren die in de vergetelheid raken. Shirley raakt niet verslaafd aan drank of drugs, wordt ook niet gedeprimeerd. Ze treedt een jaar later in het huwelijk met Charles Black en gaat voortaan door het leven als Shirley Temple Black. Uit dit huwelijk worden twee kinderen geboren: Lori en Charles. Met Charles aan haar zijde verruilt Shirley de filmwereld voor een loopbaan in de wereldpolitiek, al is ze rond 1960 nog even in een paar televisieseries te zien. In 1958 maakte ze haar comeback als gastvrouw van The Shirley Temple Storybook, een serie televisiespecials voor kinderen die goed ontvangen werd door de critici. Daarna volgt in 1960 The Shirley Temple Show, die wekelijks op de televisie verschijnt. Deze serie is minder succesvol, al zet ze daarin een aantal geslaagde karakterrollen neer, waaronder die van een tandenloze oude heks.

Midden jaren zestig raakt ze betrokken bij de Republikeinse Partij en begint ze aan een politieke carrière. De overstap van het witte doek naar de politiek is voor haar niet zo groot als het wel lijkt. Ze zegt hierover: "Politici zijn ook acteurs. Als je van mensen houdt en assertief bent, kun je er een heel eind in komen." Zo wordt ze van 1969 – 1970 de afgevaardigde van de Verenigde Staten voor de Verenigde Naties. Later volgt haar benoeming als Amerikaans ambassadrice in Ghana (1974 – 1976) en Tsjecho-Slowakije (1989 – 1992). Onder de presidenten Ford (1973 – 1974) en Carter (1977 – 1981) is ze chef protocol van het Witte Huis.

In de jaren tachtig maakt ze op TV bekend dat ze een borstamputatie heeft ondergaan als gevolg van borstkanker; noch het woord borst noch kanker werd daarvoor op de Amerikaanse TV – dus in het openbaar – gebruikt. Ze hoopt door haar openheid hierover vrouwen in een vergelijkbare situatie hoop en inspiratie te bieden. Haar autobiografie uit 1988, Child Star, biedt de lezers een boeiend kijkje in de keuken van de roem. In 2001 is Shirley adviseur van ABC Televisie voor de productie van Child Star: The Shirley Temple Story, gebaseerd op haar biografie. In 2004 werkt ze samen met Legend Films om haar vroegere zwart/wit films te restaureren en in te kleuren. Net op tijd, blijkt achteraf, om het publiek met de economische crisis van optimistisch sentiment te voorzien.

De latere jaren

Op 4 augustus 2005 overlijdt haar man Charles Black op 86-jarige leeftijd aan de gevolgen van beenmergkanker. Shirley is dan zevenenzeventig en nooit echt in de vergetelheid geraakt. Ze wordt op de Screen Actors Guild Awards bekroond met een oeuvreprijs, waarop haar repliek luidde: “De mooiste rol die ik ooit gespeeld heb, is die van moeder, oma en echtgenote”. In de Verenigde Staten werd haar tachtigste verjaardag in 2008 herdacht, al leidt ze inmiddels een teruggetrokken bestaan. Shirley heeft één kleindochter, geboren in 1980.
Shirley Temple Black is vijfentachtig als ze op 10 februari 2014 overlijdt.
© 2009 - 2019 Sierkunst, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Acteur Dennis QuaidActeur Dennis QuaidDennis Quaid draait al weer de nodige jaren mee in Hollywood en hoewel zijn naam niet tot de meest bekende behoort, heef…
Biografie van actrice Cameron DiazBiografie van actrice Cameron DiazCameron Diaz doet menig mannenhart sneller kloppen. In dit artikel lees je een kleine biografie van haar en vind je teve…
Tilda Swinton, geen standaard Hollywood babeTilda Swinton, geen standaard Hollywood babeTilda Swinton is verre van de bekende Hollywood dames die paraderen over de verschillende rode lopers en graag gezien en…
Bronnen en referenties
  • GottaSing GottaDance - A Pictorial History of Film Musicals; John Kobal, Hamlyn 1972.

Reageer op het artikel "Shirley Temple: van Polly Tix in Washington tot diplomaat"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sierkunst
Laatste update: 19-04-2015
Rubriek: Muziek en Film
Subrubriek: Filmsterren
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!