InfoNu.nl > Muziek en Film > Muziek > Liefde sterker dan de dood: Neruda Songs van Peter Lieberson
recensie

Liefde sterker dan de dood: Neruda Songs van Peter Lieberson

Liefde sterker dan de dood: Neruda Songs van Peter Lieberson In november 2005 zong de mezzosopraan Lorraine Hunt Lieberson in de Symphony Hall in Boston de door haar man, de componist Peter Lieberson, voor haar gecomponeerde Neruda Songs. Op gedichten van Pablo Neruda, in de oorspronkelijke Spaanse taal. Vijf liederen over liefde, afscheid en dood. Ruim zeven maanden later, op 3 juli 2006, sterft ze aan borstkanker. Het Boston concert met de Neruda Songs is op cd verschenen. Nu al worden deze liederen vergeleken met Richard Strauss' Vier Letzte Lieder.

Vier Letzte Lieder

Laat ik gelijk met de deur in huis vallen: de vergelijking met de Vier Letzte Lieder is zo gek nog niet. Zowel bij de Vier Letzte Lieder als bij de Neruda Songs gaat het over het ultieme vaarwel van het leven en van de geliefde. Bij de Vier Letzte Lieder geschiedt dat na een innig-lang-samenleven van twee mensen, die uiteindelijk berusten in de dood. Bij de Neruda Songs echter draait het om de onmacht van iemand, die bang is zijn geliefde te verliezen en de vertwijfeling die daaruit voorkomt, om tenslotte het vertrouwen in de liefde en de kracht ervan te hervinden. De Vier Letzte Lieder werden in een romantisch 19de eeuwse stijl gecomponeerd en de Neruda Songs in een romantisch 20ste eeuwse, in een gematigd moderne stijl. Van beide liederencycli gaat een diepe zeggingskracht en emotionaliteit uit.

Vruchtbare samenwerking

Lorraine Hunt (sinds 1999 Hunt Lieberson) en Peter Lieberson, beide uit Amerika afkomstig, raakten in juli 1997 op elkaar verliefd, toen ze zong in zijn eerste opera, Ashoka's Dream. Er onstond al snel een vruchtbare samenwerking tussen beiden. Lorraine Hunt Lieberson ontpopte zich als de ideale vertolkster van het werk van haar man, terwijl hij van haar leerde hoe hij voor de menselijke stem moest componeren. Een hoogtepunt hiervan zijn de meesterlijke Rilke Songs, waarvan in 2004 een opname verscheen door Hunt Lieberson en Peter Serkin (piano) op het label Bridge. Tijdens de ziekte van Lorraine Hunt Lieberson, in de winter van 2004/2005 en het voorjaar 2005, ontstonden de Neruda Songs.

"Viola voice"

Wie ooit een opname met Lorraine Hunt Lieberson beluisterd heeft weet hoe een buitengewone mooie stem zij had. Zij zelf omschreef haar eigen stem heel treffend als viola voice. Wanneer je haar beluistert word je al snel herinnerd aan Kathleen Ferrier en Janet Baker. Vooral in het romantisch repertoire, met opnamen van haar van liederen van Schumann, Brahms en Mahler bijvoorbeeld. Maar ook met Ombra mai fu uit Serse van Handel of met Bach's cantate BWV 82 Ich habe genug is de gelijkenis met haar voorgangsters frappant, zonder daardoor overigens in plat epigonisme te vervallen. Daarvoor was zij veel te goed en te intelligent. Wat haar opera-opnamen betreft komt daar nog iets bij: haar gave zich volledig te vereenzelvigen met de karakters. Bernard Haitink zei, nadat hij in 2004 met onder andere haar en de Boston Symphony Orchestra Pelleas et Melisande had opgevoerd: 'Her performance was incredibly beautiful: you could tell how fragile she was because of how fragile she made Melisande. When she sang, you had the feeling that was the way it supposed to be.' In dit opzicht deed ze denken aan Maria Callas. Aan Callas moet ik ook denken wanneer ik Hunt Lieberson hoor in haar vertolking van Médée, uit de gelijknamige Franse Barok opera Médée (misschien wel de mooiste Franse barok opera) van Marc-Antoine Charpentier(1643-1704) olv William Christie en zijn Les Arts Florissants uit 1994. Ongelooflijk hoe aangrijpend furieus ze is aan het slot van de opera in Médée's Mad Scene. Lorraine Hunt Lieberson is Medea!

Dem Andenken eines Engels

Peter Lieberson heeft vijf sonnetten uit Cien Sonetos de Amor(1959) van de Chileense dichter Pablo Neruda (1904-1973, die deze honderd liefdessonnetten heeft opgedragen aan zijn vrouw Matilda Urruita) op muziek gezet. Samen vormen ze een aangrijpende liederencyclus, die tevens een hommage en een liefdesverklaring is van de componist aan zijn vrouw. Het temperament in de Neruda Songs is afwisselend, van gekweld tot blijmoedig en van gepassioneerd tot dromerig. Prachtig hoe Hunt Lieberson deze "gemoedstoestanden" met haar stem weet te verklanken en te kleuren. Heel doorleefd. Elk woord, elke regel krijgt bij haar betekenis. Duidelijk is dat er tussen het echtpaar iets als een symbiose moet zijn ontstaan. Bijwijlen is deze muziek ook heel sensueel met Spaanse timbres, ritmes en vocale melismen. Merkwaardig vertrouwd is gelijk het intro van het eerste lied, met lage strijkers, harp en houtblazers. Wat je hoort in die eerste tonen is het begin van het Vioolconcert (1935) van Alban Berg(1885-1935). Berg componeerde dit concert als een soort requiem voor de jonggestorven Manon Gropius. Dem Andenken eines Engels luidde zijn opdracht aan haar. Met dit muzikale citaat is gelijk, aan het begin van deze liederencyclus, de sterfelijkheid bezegeld. Angst voor de liefde, vrees om een scheiding die pijn veroorzaakt, het is allemaal terug te vinden in het derde lied: (vertaald) 'Will you come back? Will you leave me here dying?' Gepassioneerd begint het vierde lied, 'And now you 're mine.' om vervolgens onder invloed van een langzaam bossa nova ritme in een toestand van kalmte, slaap en droom te belanden. Het emotionele hoogtepunt is voor mij het vijfde lied. Meteen al aan het begin: 'My love, if I die and you don't, my love, if you die and I don't,...' Maar toch zegeviert de liefde over de dood en hoopvol klinkt tegen het einde van het laatste lied: 'Just as it never had a birth, it has no death: it is like a long river, only changing lands, and changing lips.' De Neruda cyclus eindigt met een driemaal herhaald: 'Amor...amor...amor...' en gelijk word je dan aan het slot herinnerd van het bijna transcendente lied Der Abschied uit Das Lied von der Erde van Gustave Mahler: 'Ewig...ewig...'

Over de uitvoering

Met respect en liefde hebben James Levine en de Boston Symphony Orchestra, tijdens de inmiddels twee legendarische avonden in Bosten, waar de Neruda Songs ten gehore werden gebracht, Lorraine Hunt Lieberson en haar man glansrijk bijgestaan. De twee concerten, waaruit deze cd is samengesteld, maken duidelijk dat er op top niveau werd gemusiceerd. Je zou bijna niet denken dat het om een live-opname gaat. Wat voor een onvergetelijk moment moet dat voor vele luisteraars in de concertzaal zijn geweest. Voor Hunt Lieberson werd deze opname van de Neruda Songs haar zwanenzang. Zij werd 52 jaar. Toepasselijker en ontroerender kan het niet. Zij heeft dit natuurlijk geweten. Haar bijdrage was dan ook -jawel- van levensbelang. Het is haar gelukt. Ze laat je na ruim dertig minuten met een brok in de keel van ontroering achter.

De cd

  • Lorraine Hunt Lieberson
  • sings Peter Lieberson
  • Neruda Songs
  • Nonesuch 7559-79954-2
© 2008 - 2017 Fernay, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Pablo Neruda, 'de grootste dichter van de twintigste eeuw'Pablo Neruda, 'de grootste dichter van de twintigste eeuw'Pablo Neruda was een vroegrijpe dichter. Al in 1917, slechts dertien jaar oud, publiceerde hij, nog onder de naam Neftal…
Santiago de ChileSantiago de ChileSantiago de Chile is de hoofdstad van Chili en is met meer dan vier miljoen inwoners één van de grootste Zuid-Amerikaans…
Spirituals: symboliek en geheime boodschappenSpirituals: symboliek en geheime boodschappenDe eerste spirituals ontstonden bijna twee eeuwen geleden onder de zwarte slaven van Noord-Amerika. Deze bijzondere gosp…
recensieCD recensie: Beautiful songs of Israel - Diverse artiestenMet de CD 'Meitav sjieree erets jisraeel hajafee' (Beautiful songs of Israel) wordt de luisteraar getrakteerd op mooie I…
Het klein OrkestIn de jaren tachtig maakte de band Het klein Orkest korte tijd furore met een aantal hits, waaronder 'Koos Werkeloos', '…

Reageer op het artikel "Liefde sterker dan de dood: Neruda Songs van Peter Lieberson"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Fernay
Laatste update: 16-09-2011
Rubriek: Muziek en Film
Subrubriek: Muziek
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!