InfoNu.nl > Muziek en Film > Muziek > De waarde van het exotische in 'Il Turco in Italia'
recensie

De waarde van het exotische in 'Il Turco in Italia'

April 2012 staat bij het Muziektheater in Amsterdam in het teken van de opera 'Il turco in Italia' van de 19de eeuwse componist Gioacchini Rossini. Hoewel deze productie van David Hermann origineel is en Olga Peretyatko haar rol prachtig vertolkt, is het ook nadrukkelijk modern. Het exotische aspect van de opera is op de achtergrond geraakt en dat is spijtig, want in de 19e eeuw had alles wat van ver kwam, vreemd en onbekend was een waardevolle betekenis.

Exotisch is aantrekkelijk

De inleidende tekst over de productie 'Il turco in Italia' op de website van De Nederlandse Opera opent als volgt:

"De aantrekkingskracht van het vreemde, die vergezeld gaat van een al even sterk verlangen naar bestendigheid vormt een belangrijk motief in deze komische opera van Rossini."

Deze aantrekkingskracht van het vreemde is niet zozeer kenmerkend voor de Italiaanse componist Gioacchino Rossini alswel voor vele schrijvers en componisten in de 19de eeuw. Het vreemde stond gelijk aan exotisch, mysterieus en zelfs wild en onvoorspelbaar en dat leken de eigenschappen te zijn om een nieuw geluk te vinden. Het exotische dat zij vonden in landen en volken gaf hen bovendien een drang om te domineren, ze wilde de vreemde, wilde volken onderdrukken en zo laten zien dat zij boven die Ander stonden. Dat gevoel lag in het verlengde van de expansiedrift die ook kenmerkend was voor de 19e eeuw. De 19e eeuw laat dus enerzijds de aantrekkingskracht van het vreemde en exotische zien, terwijl het anderzijds ook dit vreemde wil afstoten, het ziet als de Ander en er bang voor is (het exotische is immers onbekend dus onvoorspelbaar).

Het Oosten naar Italië

In Rossini's 'Il Turco in Italia' staat de tegenstelling tussen het beheerste Europa en het ongetemde, exotische Oosten centraal. De begeerlijke Donna Fiorilla, gespeeld door de Russische sopraan Olga Peretyatko, is getrouwd, maar dat weerhoudt haar er niet van het gezelschap van andere mannen op te zoeken. "Er bestaat geen grotere dwaasheid dan maar één iemand lief te hebben: dat soort alledaags genot brengt verveling, geen vertier", zingt ze al direct in de eerste akte. Net als in de 19de eeuw ontvlucht ook deze 21- eeuwse vrouw de dagelijkse sleur door de romantiek in het mysterieuze en exotische verre oosten te zoeken. Fiorilla droomt van een romance met de Turk Selim die staat afgebeeld op een affiche dat de komst van een toneelstuk (of misschien is het een opera) aankondigt. Haar droom komt letterlijk tot leven als Selim uit de affiche stapt, naar haar toeloopt en haar Italiaanse schoonheid bezingt.

Het 19de eeuwse verlangen om het verre oosten dichtbij te halen is door deze actie van Selim prachtig verwerkt in deze productie van de hand van David Hermann. In de trailer van 'Il Turco in Italia' legt Hermann uit dat de Turk voor de dichter "het archaïsche beeld voor de rivaal" voorstelt en dat hij daar bang voor is. De dichter beschrijft de liefde die ontstaat tussen Selim en Fiorilla, maar probeert te voorkomen dat Fiorilla teveel "besmet" wordt door de Ander en helpt haar man Don Geronio om haar terug te krijgen. Ook haar minnaar Don Narciso deelt hun verdriet en hun angst voor het vreemde dat Selim belichaamt en gedrieën proberen ze Fiorilla tot rede te brengen.

De rol van de zigeuner

Naast Fiorilla is er nog een andere vrouw die hunkert naar de liefde van de Turk. Ook de zigeunerin Zaida, gespeeld door mezzosopraan Silvia de la Muela, valt op haar knieën voor zijn affiche. Zaida is wederom een klassiek stereotype uit de Romantiek doordat ze verwijst naar de mysterieuze Ander. De la Muela lijkt geknipt voor de rol van zigeunerin, want Carl Puhl noemt in zijn recensie op Written In Music haar Zaida "gevoelig en exotisch tegelijk". Zaida heeft na een romance met de Turk moeten vluchten naar Italië, waar ze zich heeft aangesloten bij een groep zigeuners. Helaas zijn deze zigeuners bijna onherkenbaar geworden in deze productie, omdat ervoor gekozen is ze - letterlijk- in een modern jasje te steken. Puhl beschrijft ze in zijn recensie als Hell's Angels en inderdaad komen ze over als stoere, enigszins ordinaire types die weinig meer lijken op zigeuners. Alhoewel de Hell's Angels eveneens kunnen worden gezien als buitenstaanders, als de Ander die angst oproept, missen ze de aantrekkelijkheid van de exotische zigeuners. Al in de 19de eeuw woonden er veel zigeuners in Europa. Voor schrijvers en componisten was dit rondtrekkende volk dat afkomstig was uit exotische streken een uitstekende gelegenheid om het vreemde en mysterieuze van dichtbij te beleven. Aan de andere kant leefden deze groep in Italië of Frankrijk en niet in hun eigen land en waren dus ook onvoorspelbare buitenstaanders.

Samenkomst van de vreemden

Fiorilla moet gered worden uit de handen van Selim. Er zijn twee manieren om de liefde tussen een vrouw en een man in een opera te beëindigen, namelijk de dood of een jaloezie. Uiteraard werkt een combinatie van dood en jaloezie helemaal perfect. Rossini heeft gekozen voor jaloezie. Doordat Zaida zigeunerin is, weet zij een listig plan te verzinnen om haar geliefde terug te krijgen: ze verkleedt zich als Fiorilla. De drie Italianen (de dichter, Geronio en Narciso) interesseren zich niet voor het lot van Zaida, als zij Selim afleidt van Fiorilla is deze laatste gered. De enige reden waarom er wel een liefde tussen Selim en Zaida zou mogen ontstaan, is gezien bovenstaande geschetste context omdat beiden het onvoorspelbare bloed hebben uit het vreemde Orient.

Rijke stem

In deze productie wordt het contrast tussen West en Oost benadrukt door de tegenstelling rijk en arm. Peretyatko gaat geweldig goed op in haar rol van hautaine dame die alles heeft wat ze zich maar wensen kan, maar nog steeds ongelukkig is - uiteraard beseft ze pas wat ze heeft als ze het kwijt is-. De Russische sopraan zong eerder dit jaar al in de DNO productie 'De nachtegaal en andere fabels', waarin ze de rol van nachtegaal vertolkte. Ook in 'Il Turco in Italia' zingt ze als een nachtegaal en weet ze met haar stem de vele emoties van haar karakter te benadrukken. Zo komt haar arrogantie als rijke Italiaanse en haar pijn als zij alles heeft verloren tot uitdrukking in de krachtige, kleurrijke stem. Daartegenover staat Zaida, die met haar vrienden leeft in een armzalige bunker en geld noch macht heeft. Toch is ze inventief genoeg om haar geliefde voor zich terug te winnen. De la Muela maakt haar karakter bescheiden en lief, wat in mijn beeld van een zigeunerin toch niet echt past. Maar, volgens Puhl doet haar stem exotisch aan, dus dat maakt haar in ieder geval al iets meer een zigeunerin.

Lees verder

© 2012 - 2018 Primaverita, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Tosca - PucciniOpera's worden vaak gezongen in vreemde talen: Italiaans, Roemeens, Frans, Duits etc. Dat maakt het verhaal van een oper…
Alfredo Kraus, de Spaanse tenor die zarzuela's zongAlfredo Kraus, de Spaanse tenor die zarzuela's zongDe Spaanse tenor is vooral beroemd geworden om zijn belcanto-kwaliteiten. Hij wilde de muziek dienen door met gevoel, fi…
Rigoletto - VerdiGuiseppe Verdi was één van de grootste componisten van Italiaanse opera's. Hij schreef er we; 26! Eén van die opera's is…
Versieren - Het geheim achter aantrekkingskrachtAantrekkingskracht. We kennen het gevoel allemaal, maar hoe is aantrekkingskracht nu eigenlijk geregeld en kiezen wij be…
Het Sydney Opera HouseHet Sydney opera house, één van de meest bekendste gebouwen van Australie. Als je naar Sydney gaat, mag je een bezoek aa…
Bronnen en referenties
  • www.dno.nl
  • http://ebookbrowse.com/tesis-la-identidad-nacional-en-la-carmen-de-m%C3%A9rim%C3%A9e-y-bizet-vera-ter-beest-doc-d68085812

Reageer op het artikel "De waarde van het exotische in 'Il Turco in Italia'"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Primaverita
Gepubliceerd: 20-04-2012
Rubriek: Muziek en Film
Subrubriek: Muziek
Bronnen en referenties: 2
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!