InfoNu.nl > Muziek en Film > Diversen > Zangstemmen niet alleen bas, tenor, alt en sopraan

Zangstemmen niet alleen bas, tenor, alt en sopraan

Zangstemmen niet alleen bas, tenor, alt en sopraan Bij zangstemmen wordt al gauw gedacht aan bas, tenor, alt en sopraan. Dat komt wellicht omdat veel muziekliefhebbers, die ook in een koor zingen, daar meestal mee te maken hebben. Veel koorcomposities zijn namelijk vierstemmig en bestaan dan uit die vier zangstemmen. Maar een uitgebreidere indeling van de verschillende stemmen kent in totaal zo’n vijftien zangstemmen. Aan die vier wordt al gauw, tussen de bas en tenor, de mannenstemmen bariton gevoegd en de vrouwenstem mezzo sopraan, tussen alt en sopraan. Verder zijn er zangstemmen met speciale kenmerken die ook een aparte benaming hebben gekregen.

Indeling naar bereik

Zangstemmen worden ingedeeld naargelang het bereik van de stem. Met bereik wordt dan de afstand bedoeld tussen de laagste en hoogste toon die iemand kan zingen. De afstand tussen die twee tonen beloopt gemiddeld ongeveer twee tot twee en een half octaaf. Met de halve toonafstanden meegeteld betreft dat ongeveer vierentwintig tot dertig tonen. Maar in de zangwereld bestaan uitzonderingen en halen sommige zangers en zangeressen een veel groter bereik. Ook kan soms door training van bepaalde technieken het bereik worden vergroot maar dat blijft vooral afhankelijk van de afmeting van de stembanden.

Overzicht van zangstemmen

Het volledige overzicht van zangstemmen betreft van laag naar hoog:
  • Basso profundo
  • Contrabas
  • Bas
  • Bas-bariton
  • Bariton
  • Lage tenor
  • Tenor
  • Haute-contre
  • Contratenor
  • Contra-alt
  • Alt
  • Mezzosopraan
  • Sopraan
  • Coloratuursopraan
  • Soprano lieggiero

Zes meest voorkomende zangstemmen

Bas

Van de zes meest voorkomende zangstemmen is de bas de laagste mannelijke zangstem. In koormuziek zingt de bas vaak de grondtoon van een akkoord. Bij de bassen wordt wel eens onderscheid gemaakt in:
  • basso profondo: een zeer diepe bas is.
  • basso buffo: een vrolijke bas.
  • basso serioso: een serieuze bas
  • basso continuo: een volgbas.

Bariton

Bariton is een zangstem tussen bas en tenor in. Deze zangstem komt het meest voor bij mannen. Toevoegingen aan de naam van de zangstem hebben soms te maken met een bepaalde rol die de stem vervult in een opera of zijn naar een componist genoemd. Bij de tenoren kennen we:
  • Lyrische bariton: voor enthousiaste rollen.
  • Kavaliersbariton: duidt ook op een bepaalde rol.
  • Verdi-bariton: zeer geschikt om muziek van Verdi te vertolken.
  • Heldenbariton: bepaalde rol.
  • Bas-bariton: een bariton met een laag bereik.
  • Tenor-bariton: een bariton met een hoog bereik.

Tenor

Deze zangstem is de hoogste van de mannenstemmen. De tenor zingt vaak de melodielijn. Ook bij tenoren wordt onderscheid gemaakt wat vaak gebeurt naar de rol die een tenor zingt in een opera zoals:
  • Tenor buffo: voor een komische rol.
  • Tenore di forza: kracht-tenor of heldentenor voor bijpassende rollen.
  • Tenore lirico: lyrische tenor met veel enthousiasme.
  • Tenore spinto: bijvoorbeeld Cavaradossi in Tosca van Giacomo Puccini.

Alt

De laagste zangstem van vrouwen, bij de zes meest voorkomende zangstemmen, is de alt.

Soms wordt de altstem gezongen door een man welke stem dan contratenor wordt genoemd. Een man met die stem zingt hoofdzakelijk met falsetstem. Een goedgeschoolde alt heeft een groot bereik van laag tot zelfs sopraanhoogte. De altstem wordt dikwijls toegepast in musicals.

Mezzosopraan

Mezzosopraan is de middelste vrouwelijke zangstem. Dikwijls heeft een mezzosopraan ook het bereik van een sopraan maar is de klankkleur donkerder en rijker. In opera’s spelen mezzosopranen vaak bijrollen of oudere vrouwen. Een enkele mezzosopraan is ook in staat om de rol van een dramatische sopraan te vertolken.

Sopraan

De hoogste vrouwelijke zangstem is de sopraan. Als een sopraan de hoge C haalt wordt dat bijzonder gevonden maar er zijn ook sopranen waarvan het bereik nog enkele tonen hoger ligt. Om een bepaalde kleur van de sopraanstem aan te geven kennen we een aantal bijnamen. Voor operarollen worden sopranen daar vaak op geselecteerd om de rol de speciaal vereiste kleur te geven. Zo kennen we:
  • Soubrette: Een sopraan met die zangstem speelt vaak grappige of ondeugende rollen.
  • Lyrische coloratuur: Deze zangstem haalt zeer hoge tonen met een lichte acrobatische stem.
  • Dramatische coloratuur: Een acrobatische zangstem met krachtige dramatische kwaliteiten.
  • Volle lyrische sopraan: Een zoete en gracieuze zangstem die op een soubrette lijkt maar een sterker hoog register heeft.
  • Spinto-sopraan: Een volle lyrische sopraanstem die dikwijls gezien wordt als een lichtere vorm van de dramatische sopraan.
  • Dramatische sopraan: Deze sopraan heeft een krachtige en rijke stem die vol emotie zit.
  • Wagner-sopraan: Deze zangstem munt uit in dramatiek en speelt vaak een mythische heldin.

Sopraanstem door jongens

Soms wordt de sopraanstem vertolkt door jongens die echter nog niet de baard in de keel hebben gehad dus nog met kinderstem zingen. In de tijd dat vrouwen geen actieve rol mochten spelen in de kerk werden aan de mannenkoren jongens toegevoegd en nu bestaan nog koren met jongens voor de sopraanstemmen.

Lees verder

© 2015 - 2017 Rickandie, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Rigoletto - VerdiGuiseppe Verdi was één van de grootste componisten van Italiaanse opera's. Hij schreef er we; 26! Eén van die opera's is…
Het verschil tussen een fanfare en een harmonieMensen vragen zich wel eens af wat nu eigelijk het verschil is tussen een fanfare en een harmonie, want "dat is toch all…
Alfredo Kraus, de Spaanse tenor die zarzuela's zongAlfredo Kraus, de Spaanse tenor die zarzuela's zongDe Spaanse tenor is vooral beroemd geworden om zijn belcanto-kwaliteiten. Hij wilde de muziek dienen door met gevoel, fi…
Auditie doen voor een zangkoor best spannend, maar haalbaarAuditie doen voor een zangkoor best spannend, maar haalbaarAls je wilt gaan zingen in een amateurkoor kan het zijn dat je een stemtest (auditie) moet afleggen. De reden daarvan is…
Tosca - PucciniOpera's worden vaak gezongen in vreemde talen: Italiaans, Roemeens, Frans, Duits etc. Dat maakt het verhaal van een oper…
Bronnen en referenties
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Zangstem

Reageer op het artikel "Zangstemmen niet alleen bas, tenor, alt en sopraan"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Lenieslappendel, 13-06-2016 15:35 #1
Is een contra-alt voor de vrouwen hetzelfde als een contra-tenor voor de mannen? Het begrip contra-alt wordt niet uitgebreid beschreven. Reactie infoteur, 14-06-2016
Zie voor meer uitleg:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Contratenor
https://nl.wikipedia.org/wiki/Contra-alt

Infoteur: Rickandie
Laatste update: 16-05-2016
Rubriek: Muziek en Film
Subrubriek: Diversen
Special: Stemgebruik
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!